Tarım ve Orman Bakanlığı, işlenmeyen tarım arazilerinin tarımsal üretime kazandırılması amacıyla yürüttüğü çalışmaları hızlandırdı. 23 Mart 2023’te yapılan yasal değişiklik ve 22 Ağustos 2024’te yayımlanan yönetmelikle birlikte, iki yıl üst üste işlenmeyen tarım arazilerinin kira bedeli ödenerek kiraya verilmesi yasal güvence altına alındı.
Yasal Dayanak ve Amaç
Türkiye’de artan nüfus, kentleşme ve turizmin tarımsal üretim üzerinde oluşturduğu baskılara karşı önlemler alınırken, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nda yapılan değişiklik bu sürecin temelini oluşturuyor. Düzenleme ile atıl durumdaki arazilerin üretime kazandırılması, Çiftçi Kayıt Sistemine dahil edilmesi ve sürdürülebilir gıda arz güvenliğinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.
İşlenmeyen Araziler İçin Kiralama Süreci Kasım’da Başlıyor
81 ilde kurulan Arazi Tespit Komisyonları tarafından 2024 üretim yılına ait işlenmeyen araziler belirlendi ve 25 bin 328 parselde yaklaşık 300 bin dekar alan işlenmeyen olarak kayda geçti. İtirazların değerlendirilmesinin ardından kesinleşen listeler il ve ilçe bazında ilan edildi. 2025’in son çeyreğinde ikinci yıl üst üste işlenmeyen arazilerin tespiti yapılacak ve Kasım ayında kiralama süreci başlatılacak. Bu kiralamalarda öncelik, arazinin bulunduğu yerde yaşayan çiftçiler ile tarımsal kooperatif, birlik, dernek, vakıf ve gönüllü kuruluşlara verilecek. Ayrıca sürecin sağlıklı yürütülmesi amacıyla il müdürlüklerinde görevli personele çevrim içi eğitimler düzenlendi.
2024’te 300 Bin Dekar Arazi İşlenmedi, 2025’te Kiralama Başlıyor
İstatistiki Veriler2024 üretim yılında (1 Eylül 2023 – 31 Ağustos 2024) toplam 25 bin 328 parselde yaklaşık 300 bin dekar arazi işlenmeyen olarak kaydedildi. 2025 üretim yılı için tespit çalışmaları 1 Eylül 2025’te başlayacak ve Ekim ayı sonuna kadar devam edecek, Kasım 2025 itibarıyla ise kiralama süreci resmen başlatılacak.
Danıştay Kararı ve Hukuki Süreç
Danıştay 10. Dairesi, gerçek kişilere ait olup iki yıl üst üste işlenmeyen arazilerin kiraya verilmesine dair düzenlemenin Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla konunun Anayasa Mahkemesi’ne taşınmasına karar verdi.
Başvuru, 5403 sayılı Kanun’un 8/K maddesinin bazı hükümlerinin Anayasa’nın 2, 7, 13, 35, 36 ve 48. maddelerine aykırı olduğu gerekçesine dayanıyor. Ancak Tarım ve Orman Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü, bu kararın yalnızca “bekletici mesele” niteliğinde olduğunu, yürütmeyi durdurma ya da iptal kararı verilmediği sürece yönetmeliğin uygulanmaya devam edeceğini açıkladı
