Son dönemde Ege Denizi açıklarında peş peşe meydana gelen depremler, Helen Yayı'nın yeniden gündeme gelmesine neden oldu. Uzmanlar, bu bölgedeki tektonik hareketlerin büyük bir tehlike oluşturduğunu belirtiyor. Peki, Helen Yayı nedir ve nerededir?
Helen Yayı: Afrika Levhası’nın Derinliklere Dalmasıyla Oluşan Tektonik Bölge
Helen Yayı, Afrika levhası ile Avrasya levhası arasındaki çatışmanın meydana geldiği aktif bir tektonik bölgedir. Afrika levhası, Ege Denizi'nin altına doğru dalarken bu süreç, Ege bölgesinde hem depremleri hem de volkanik aktiviteleri tetikler. Yunanistan’ın güneybatısındaki İyon Denizi'nden başlayıp, Girit Adası'nın güneyinden geçerek Türkiye'nin Fethiye-Burdur fay hattına kadar uzanan Helen Yayı, bölge için büyük bir tehdit oluşturuyor. Bu aktif fay zonu üzerinde sık sık depremler meydana gelir ve büyük ölçüde Batı Anadolu’yu etkileyebilir.
Helen Yayı'nın Tektonik Yapısı ve Depremler
Helen Yayı’nın oluşumunda, Afrika levhasının kuzeye doğru hareketi, Akdeniz tabanını sıkıştırarak bu bölgedeki volkanik aktiviteleri tetikler. Bu hareket aynı zamanda depremlere yol açan büyük gerilmelere de neden olmaktadır. Bu bölgedeki tektonik aktiviteler, Üst Miyosen dönemine kadar uzanır. O dönemde, bölgeye akdeniz suları dolarak Ege Denizi'ni oluşturdu. Zamanla, bu bölgedeki hareketler, Anadolu Levhası’nın batıya doğru kayması ve Ege Bloğu'nun Afrika levhası üzerine binmesiyle devam etti. Günümüzde, Helen Yayı'ndaki bu gerilme ve hareketler, hem depremler hem de tsunami riski oluşturuyor.
Afrika Levhası ve Volkanizma
Helen Yayı üzerinde oluşan tektonik hareketlerin bir diğer önemli sonucu ise volkanizma. Afrika levhası, Akdeniz tabanını sıkıştırarak, bu bölgedeki litosfer parçasının erimesine yol açar. Erime sonucu ortaya çıkan magma, yüzeye doğru çıkarak volkanik adalar oluşturur. Bu hareketler, bölgedeki 12 volkanik adanın oluşmasına sebep olmuştur. Girit’in güneyinden başlayıp, Rodos’un güneyine kadar uzanan bu alanda, Helen Yayı boyunca çeşitli volkanik etkinlikler gözlemlenmektedir.
Fethiye Körfezi ve Çevresi: Deprem Riskinin Merkezinde
Helen Yayı'nın en aktif bölgelerinden biri de Fethiye Körfezi’dir. Bu bölge, ters fay bileşenli, sol yönlü doğrultu atımlı fay hatlarıyla karakterizedir. Strabo ve Plini çukurları boyunca yer alan bu fay hatları, bölgedeki sismik hareketliliği arttıran unsurlardır. Ayrıca, bu yay, Kıbrıs ve İskenderun Körfezi'ne kadar uzanır. Bu hattın devamında, Isparta Gölcük Gölü gibi volkanik aktivitelerin görülebileceği alanlar da bulunmaktadır.
Naci Görür uyardı
Bilim Akademisi Kurucu Üyesi Prof. Dr. Naci Görür, “Arkadaşlar Yunanistan’ın Ege Denizindeki Santorini Adasının kuzey doğusunda dünden beri gittikçe sıklaşan depremlerden bahsetmiştim. Bugün de gittikçe artması üzerine Ege kıyılarımızda söz konusu yere yakın vatandaşlarımızın dikkatli olmasını öneriyorum” ifadelerine yer verdi.