Milyarlarca yıldır bütünlüğünü koruyan ve sismologların "kraton" olarak adlandırdığı sarsılmaz kıta kalkanları, yeni bir küresel araştırmayla detaylıca incelendi. Sismik aktivitenin yok denecek kadar az olduğu bu sağlam zeminler, devasa sarsıntılardan korunmak isteyenler için en güvenli alanları oluşturuyor. Dünya genelinde aktif fay kırıklarından uzak kalan bu stabil kütlelerin haritası çıkarılırken, Türkiye'de deprem riski en az olan yerler nereler sorusu da yeniden gündeme geldi. Üç büyük fay hattının geçtiği ülkemizde, anakaya yapısı sayesinde sarsıntılara karşı adeta kalkan görevi gören bölgeler belirlendi. Hem dünyada deprem riski olmayan ülkeler hem de Türkiye'nin sismik açıdan en güvenli şehirleri yer bilimcilerin son verileri ışığında netleşti.
DÜNYADA DEPREM RİSKİ EN DÜŞÜK ÜLKELER HANGİLERİ?
Sismologların hazırladığı sismik haritaya göre yer kabuğunun en durağan parçaları devasa kıtasal kalkanlar olarak karşımıza çıkıyor. Avrupa ve İskandinavya hattı, sismik enerjinin en az ölçüldüğü güvenli kuşakların başında geliyor. İsveç, Norveç, Finlandiya, İrlanda, Almanya, Polonya ile Baltık ülkeleri ve Kuzey Atlantik adaları bu sağlam yapının üzerinde duruyor. Kuzey Amerika'da Kanada kıyıları ve Rusya'nın Sibirya bölgesi devasa kraton kütleleriyle en güvenli yerler arasında başı çekiyor. Güney Amerika'da Brezilya kalkanı, Okyanusya'da ise aktif levhalardan tamamen uzak olan Avustralya sarsıntı riskini en alt seviyede yaşıyor. Afrika kıtasında ise Çad, Nijer, Burkina Faso ve Fildişi Sahili fay hatlarına olan uzaklıklarıyla bu listeye giriyor.
KRATON NEDİR, DEPREMDEN NEDEN KORUYOR?
Yer bilimcilerin referans aldığı "kraton" terimi, milyarlarca yıldır kırılmadan, deforme olmadan günümüze kadar ulaşan çok yaşlı ve kalın anakaya kütlelerini ifade ediyor. Bu jeolojik kalkanlar, aktif levha sınırlarından ve faylardan çok uzakta yer aldıkları için sismik enerji bu bölgelerde birikmiyor. Uzmanlar, deprem riskinin sadece yüzeydeki faylara değil, yerin derinliklerindeki bu kadim yapıya da bağlı olduğunu vurguluyor. Bu yüzden kraton zeminler, insan yerleşimleri için dünya üzerindeki en istikrarlı ve sarsılmaz temel olarak kabul ediliyor.
TÜRKİYE'DE DEPREM RİSKİ EN DÜŞÜK İLLER HANGİLERİ?
Türkiye, Kuzey Anadolu, Doğu Anadolu ve Batı Anadolu olmak üzere üç büyük fay hattının üzerinde yer almasına rağmen bazı şehirler jeolojik yapısı sayesinde oldukça güvenli bir konumda kalıyor. Araştırmalara göre Türkiye'de kraton benzeri sağlam ve faylardan uzak alanlarda toplam 9 şehir dikkat çekiyor. Orta Anadolu'da Konya Ovası başta olmak üzere Konya, Karaman ve Nevşehir depremlerin en az yaşandığı iller olarak öne çıkıyor. Güneydoğu Anadolu'da Mardin ve Şanlıurfa'nın büyük bir bölümü de deprem riskinin düşük olduğu kuşak içerisinde yer alıyor. Marmara Bölgesi'nde ise Trakya'nın iç kesimlerinde kalan Kırklareli ve Edirne'nin bazı kesimleri, ana fay hatlarına uzak bir noktada yer alıyor.
