Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi alması nedeniyle uygulanan bu yaptırımların geleceği ve F-35 projesine geri dönüş imkanı, arama motorlarında en çok aranan konular arasında ilk sıraya yerleşti. İnternet kullanıcıları yoğun şekilde CAATSA nedir, CAATSA yaptırımları maddeleri nelerdir, ABD yaptırımları kalktı mı gibi soruların yanıtlarını araştırıyor. İşte konuya dair tüm merak edilenlerin ayrıntıları.
Ankara'da tarihi bir diplomasi trafiği yaşanıyor. Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde gerçekleşen ikili görüşmenin ardından kameraların karşısına geçen ABD Başkanı Trump, Türkiye'nin askeri gücünü överek CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını ve F-35 savaş uçaklarının teslimatının yeniden değerlendirileceğini duyurdu. Bu sıcak gelişme akıllara "CAATSA yaptırımları kalkıyor mu?" ve "S-400 krizi bitti mi?" sorularını getirdi. Yıllardır iki ülke ilişkilerinde en büyük gerilim hatlarından birini oluşturan bu yasanın içeriği ve Türkiye'yi nasıl etkilediği büyük bir merak konusu oldu.
CAATSA NEDİR VE NE ANLAMA GELİR?
ABD'nin Hasımlarına Yaptırımlar Yoluyla Karşılık Verme Yasası olan CAATSA, 2 Ağustos 2017 tarihinde yürürlüğe girdi. Washington yönetiminin kendi ulusal güvenliğine tehdit olarak gördüğü ülkelere karşı ekonomik ve siyasi baskı kurmasını sağlayan bu yasa, doğrudan üç ülkeyi hedef alıyor. Bu ülkeler ise İran, Rusya ve Kuzey Kore olarak öne çıkıyor. ABD, bu yasa çerçevesindeki ilk dolaylı adımı Eylül 2018'de Çin'e karşı attı. Çin Merkezi Askeri Komisyonu’nun Cihaz Geliştirme Departmanı, Rusya ile yaptığı askeri alışveriş nedeniyle yaptırımların hedefi oldu.
TÜRKİYE'YE NEDEN CAATSA YAPTIRIMI UYGULANDI?
Türkiye ile ABD arasında uzun süredir krize neden olan konunun temelinde Rusya'dan satın alınan S-400 hava savunma sistemleri yer alıyor. CAATSA yasasının 231. maddesi, Rusya Federasyonu’nun savunma ya da istihbarat sektörleriyle önemli düzeyde ticaret veya alışveriş yapan kişi ve kurumlara yaptırım uygulanmasını şart koşuyor. Ankara'nın Moskova ile imzaladığı S-400 anlaşması bu maddeye takıldı. Bu gelişmenin ardından Washington, Türkiye'yi ortağı olduğu F-35 savaş uçağı projesinden çıkardı ve yaptırım sürecini başlattı.
TRUMP ANKARA'DA NE DEDİ VE YAPTIRIMLAR KALKTI MI?
NATO zirvesi için Ankara'ya gelen ABD Başkanı Donald Trump, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile yaptığı ikili görüşmede ezber bozan açıklamalara imza attı. Türkiye'nin Erdoğan liderliğinde askeri açıdan çok güçlü bir ülke haline geldiğini vurgulayan Trump, "Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz" diyerek CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını açıkladı. F-35 uçaklarının satışı konusunda da Türkiye'nin çok daha vefalı bir ortak olduğunu belirten Trump, bu seçeneği kesinlikle dikkate alacaklarını ifade etti. Bu açıklamalar, iki ülke ilişkilerinde yeni bir dönemin kapısını araladı.
CAATSA YAPTIRIM MADDELERİ NELERDİR?
Yasanın 235. maddesi, ABD Başkanı'na ilgili kurum ve kişilere karşı uygulayabileceği 12 farklı yaptırım seçeneği sunuyor. Kanuna göre başkan, bu 12 maddelik listeden en az 5 tanesini seçip uygulamaya koymak zorunda kalıyor. Çok merak edilen o 12 yaptırım maddesi şu şekildedir:
-
Yaptırım uygulanan kişi ve kurumlara ihracat-ithalat bankası desteğinin sonlandırılması.
-
Mal ve teknoloji ihracatı için gerekli ruhsatların verilmemesi.
-
ABD kökenli mali kuruluşlardan kredi sağlanmasının yasaklanması.
-
Uluslararası finans kurumlarından kredi verilmesinin engellenmesi.
-
Mali kurumların ABD Merkez Bankası (Fed) ile doğrudan işlem yapma izninin iptal edilmesi.
-
Yaptırım listesindeki kişi veya kurumlarla ihale ve sözleşme yapılmasının yasaklanması.
-
Döviz üzerinden işlem gerçekleştirilmesine yasak getirilmesi.
-
Bankalar ve mali kurumlar arasındaki ödeme ile kredi transferlerinin engellenmesi.
-
Yaptırıma uğrayanların ABD topraklarında gayrimenkul sahibi olmasının yasaklanması.
-
ABD'li kişi ve kurumların, yaptırım uygulanan taraflarla sermaye ya da borç alışverişi yapmasının yasaklanması.
-
Yaptırım uygulanan kişilere ABD vizesi verilmemesi ve ülkeye giriş yasağı konulması.
-
Yaptırım kapsamındaki kişi ve kurumların üst düzey yöneticilerine de benzer kısıtlamaların getirilmesi.
