Anne veya babasını kaybedenlerin karşısına yalnızca ev, arsa, otomobil ya da bankadaki para çıkmıyor. Kredi, kredi kartı, vergi ve icraya konu olmuş borçlar da mirasın önemli bir parçasını oluşturabiliyor. Peki anne veya babanın borcu çocuğa geçer mi, mirası reddetmeyen kişi borçları ödemek zorunda kalır mı?
Türk Medeni Kanunu'na göre mirasçılar, mirasbırakanın ölümüyle mirası bir bütün olarak kazanıyor. Bu nedenle miras sadece mal ve alacaklardan oluşmuyor; mirasbırakanın borçları da kural olarak terekeye dahil oluyor. Kanun ayrıca mirasçıların, mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olduğunu düzenliyor.
Kredi ve kredi kartı borcu ne oluyor?
Ölen kişinin bankaya olan kredi veya kredi kartı borcu, yalnızca kişinin vefat etmesi nedeniyle kendiliğinden ortadan kalkmıyor. Bu borçlar da genel olarak tereke borcu niteliğinde değerlendiriliyor.
Mirası kabul eden veya yasal süresi içinde reddetmeyen mirasçı açısından bu nedenle borç sorumluluğu doğabiliyor.
Ancak krediye bağlı hayat sigortası bulunması durumunda farklı bir tablo ortaya çıkabilir. Sigortanın borcu karşılayıp karşılamayacağı poliçenin kapsamına, teminatlarına ve varsa istisnalarına göre belirleniyor. Bu nedenle hayat sigortası bulunan kredilerde poliçe şartlarının ayrıca incelenmesi gerekiyor.
Borç mirastan fazlaysa ne olur?
En fazla dikkat edilmesi gereken noktalardan biri bu.
Türk Medeni Kanunu'nun 599'uncu maddesine göre mirasçılar, mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu oluyor. Birden fazla mirasçı bulunması halinde ise Kanunun 641'inci maddesi gereğince tereke borçlarından müteselsil sorumluluk söz konusu olabiliyor. Yargıtay kararlarında da mirasçıların üçüncü kişilere karşı tereke borçlarından müteselsilen sorumlu olduğu belirtiliyor.
Bu nedenle, “Babamdan bana herhangi bir mal kalmadı, dolayısıyla borçtan da sorumlu olmam” düşüncesi her durumda doğru değil.
Miras reddedilmemişse terekenin borç durumu ayrıca değerlendirilmek zorunda.
Mirası reddetmek için kaç gün var?
Türk Medeni Kanunu'nun 606'ncı maddesine göre miras üç ay içinde reddedilebiliyor.
Yasal mirasçılar bakımından bu süre, mirasçı olduklarını daha sonra öğrendiklerini ispat etmedikleri sürece mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren işlemeye başlıyor. Vasiyetnameyle atanmış mirasçılar açısından ise süre, mirasçılığın kendilerine resmen bildirildiği tarihten itibaren hesaplanıyor.
Reddi miras nereye yapılır?
Mirasın reddi yalnızca aile arasında alınan bir karar veya bankaya verilen bir dilekçeyle gerçekleşmiyor.
Türk Medeni Kanunu'nun 609'uncu maddesine göre ret beyanı sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı olarak yapılabiliyor ve bu beyanın kayıtsız, şartsız olması gerekiyor. Süresi içinde yapılan ret beyanı ilgili mahkemenin özel kütüğüne kaydediliyor.
Üç ay içinde reddedilmezse ne olur?
Burada süre kritik önem taşıyor.
Kanunun 610'uncu maddesinde, yasal süre içinde mirası reddetmeyen kişinin mirası kayıtsız ve şartsız kazanmış olacağı açıkça düzenleniyor. Ayrıca ret süresi dolmadan terekeye mirasçı sıfatıyla olağan yönetimin dışına çıkan biçimde müdahale edilmesi, tereke mallarının gizlenmesi veya kişinin kendisine mal etmesi de mirası reddetme hakkının kaybedilmesine yol açabiliyor.
Bu nedenle borçlu bir tereke söz konusuysa, mirasçıların işlem yapmadan önce terekenin mal ve borç durumunu belirlemesi önem taşıyor.
Vergi borcu da çocuklara geçer mi?
Vergi borçlarında özel bir düzenleme bulunuyor.
Vergi Usul Kanunu'nun 12'nci maddesine göre ölüm halinde mükellefin vergisel yükümlülükleri, mirası reddetmemiş yasal veya atanmış mirasçılara geçiyor. Ancak mirasçıların her biri, ölen kişinin vergi borçlarından kendi miras hissesi oranında sorumlu tutuluyor.
Vergi cezalarında ise durum farklı. Vergi Usul Kanunu'nun 372'nci maddesi uyarınca kişinin ölümü halinde kendisine ilişkin vergi cezası düşüyor. Gecikme zammı ve faiz gibi kalemler ise ceza niteliğinde olmadığından farklı değerlendiriliyor.
İcra dosyası varsa borç ortadan kalkıyor mu?
Bir borcun icra takibine konu edilmiş olması, kişinin ölümüyle borcun kendiliğinden silindiği anlamına gelmiyor. Borcun niteliğine ve mirasın kabul edilip edilmediğine göre tereke ve mirasçılar açısından takip süreci devam edebiliyor.
Dolayısıyla anne veya babasının hakkında devam eden bir icra dosyası bulunduğunu öğrenen mirasçıların yalnızca malvarlığını değil, mevcut borç ve takip dosyalarını da incelemesi gerekiyor.
Tereke zaten borca batıksa farklı bir durum var
Kanunda önemli bir istisna da bulunuyor.
Türk Medeni Kanunu'nun 605'inci maddesine göre, mirasbırakanın ölüm tarihinde ödeme güçsüzlüğü açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılıyor. Yargıtay kararlarında bu durum “mirasın hükmen reddi” kapsamında değerlendiriliyor.
Ancak bunun uygulanıp uygulanamayacağı somut terekenin aktif ve pasiflerinin durumuna göre hukuki değerlendirme gerektiriyor.
Bir mirasçı reddederse borç tamamen ortadan kalkar mı?
Hayır. Mirasçılardan yalnızca birinin mirası reddetmesi, mirasın ve borçların tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.
Türk Medeni Kanunu'nun 611'inci maddesine göre yasal mirasçılardan biri mirası reddederse, onun miras payı sanki kendisi miras açıldığı sırada hayatta değilmiş gibi diğer hak sahiplerine geçiyor. Bu nedenle özellikle altsoy bulunan ailelerde, reddin sonraki mirasçılar açısından doğuracağı sonuçların da dikkate alınması gerekiyor.
En yakın yasal mirasçıların tamamının mirası reddetmesi durumunda ise tereke sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye ediliyor. Tasfiye sonunda bir değer kalırsa hak sahiplerine veriliyor.
Mirasçılar neye dikkat etmeli?
Anne veya babanın vefatından sonra yalnızca üzerindeki taşınmazların veya banka hesaplarının araştırılması yeterli olmayabilir. Banka kredileri, kredi kartları, vergi borçları ve devam eden icra takiplerinin de terekenin gerçek durumunu ortaya koymak için dikkate alınması gerekiyor.
Özellikle borçların malvarlığından yüksek olabileceği düşünülen durumlarda üç aylık mirası ret süresinin geçirilmemesi önem taşıyor. Somut dosyada borcun türü, mirasçı sayısı, tereke işlemleri ve daha önce yapılan tasarruflar sonucu değiştirebileceğinden gerektiğinde hukuki destek alınması gerekiyor.
Kaynaklar: Türk Medeni Kanunu'nun 599, 605, 606, 609, 610, 611, 612 ve 641'inci maddeleri; Gelir İdaresi Başkanlığı Vergi Usul Kanunu ve Mirasçıların Vergisel Yükümlülükleri açıklamaları.
Kaynak: Haber Merkezi
