Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu’nda yer alan “süresiz olarak” ibaresini oy çokluğuyla iptal etti. Boşanma sonrası yoksulluk nafakası tartışmalarında yeni bir süreç başlarken, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne düzenleme yapılması için 9 aylık süre tanındı. Karar, nafaka sisteminde köklü değişikliklerin önünü açabilir.
AYM’den Süresiz Nafaka İçin Kritik Karar
Anayasa Mahkemesi, uzun süredir kamuoyunda tartışılan süresiz nafaka düzenlemesine ilişkin önemli bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, boşanan eşe süresiz nafaka verilmesini mümkün kılan düzenlemede yer alan “süresiz olarak” ifadesini oy çokluğuyla iptal etti.
Kararın ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne yeni bir yasal düzenleme yapılması için 9 aylık süre verildi. Böylece nafaka sisteminde nasıl bir model uygulanacağına ilişkin gözler Meclis’e çevrildi.
Sıkça Sorulan Sorular
AYM süresiz nafakayı tamamen kaldırdı mı?
Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu’ndaki “süresiz olarak” ifadesini iptal etti. Yeni sistemin nasıl uygulanacağı TBMM’nin yapacağı düzenlemeyle netleşecek.TBMM’ye ne kadar süre verildi?
Anayasa Mahkemesi, yeni düzenleme yapılması için Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne 9 aylık süre verdi.Mevcut nafaka hemen sona erecek mi?
Kararın uygulama şekli ve mevcut nafakalara etkisi, Meclis’in hazırlayacağı yeni yasal düzenlemeyle netlik kazanacak.Yoksulluk nafakası hangi şartlarda veriliyordu?
Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olan ve diğer taraftan daha ağır kusurlu olmayan eş, karşı tarafın mali gücü oranında nafaka talep edebiliyordu.Nafaka hangi durumlarda sona eriyordu?
Nafaka alan kişinin yeniden evlenmesi, yoksulluğun ortadan kalkması, düzenli gelir elde edilmesi, fiilen evli gibi yaşaması veya nafaka yükümlüsünün ödeme gücünü kaybetmesi gibi durumlarda nafaka sona erebiliyordu.
Başvuru Antalya’dan Geldi
Anayasa Mahkemesi’ndeki süreç, Antalya 12. Aile Mahkemesi’nin başvurusu üzerine başladı. Mahkeme, Türk Medeni Kanunu’nun 175’inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “süresiz olarak” ifadesinin iptal edilmesini talep etti.
Söz konusu düzenlemede, “Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz” hükmü yer alıyordu.
AYM’nin verdiği iptal kararıyla birlikte bu ifadenin mevcut haliyle uygulanmasına son verilmesi için yasal süreç başlatılmış oldu.
TBMM’ye 9 Aylık Düzenleme Süresi
Yüksek Mahkeme, kararın ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne 9 aylık süre tanıdı. Bu süre içinde Meclis’in yeni nafaka düzenlemesini ele alması bekleniyor.
Karar, özellikle boşanma davaları, yoksulluk nafakası, nafaka süresi ve tarafların ekonomik yükümlülükleri açısından yeni tartışmaları da beraberinde getirdi. Yapılacak düzenlemenin, hem nafaka alan tarafın mağduriyetini önlemesi hem de nafaka ödeyen taraf açısından hakkaniyetli bir sistem kurması hedefleniyor.
Bakan Gürlek’ten İlk Değerlendirme Geldi
Kararın ardından Adalet Bakanı Akın Gürlek de sosyal medya hesabından açıklama yaptı. Gürlek, boşanma sonrası süreçlerde tarafların haklarını koruyan, toplumsal huzuru ve aile kurumunun saygınlığını gözeten dengeli bir model oluşturulmasının öncelikli gündem başlıklarından biri olduğunu belirtti.
Bakan Gürlek, vatandaşlardan gelen yoğun talepler ve sahadaki uygulamaların bu konuyu Yargı Paketi’nin temel başlıklarından biri haline getirdiğini ifade etti.
“Kararı Son Derece Kıymetli Buluyoruz”
Adalet Bakanı Akın Gürlek, Anayasa Mahkemesi’nin Türk Medeni Kanunu’ndaki süresiz nafaka düzenlemesine ilişkin iptal kararını adalet ve hakkaniyet ilkeleri bakımından önemli bulduklarını açıkladı.
Gürlek, AYM’nin tanıdığı yasal sürecin dikkate alınacağını belirterek, bir tarafı ömür boyu adil olmayan bir yükümlülük altında bırakmayan, hakkaniyete uygun yeni bir yasal düzenlemenin Meclis’in takdirine sunulacağını ifade etti.
Mevcut Sistemde Nafaka Nasıl Uygulanıyor?
Türkiye’de nafaka sistemi farklı ihtiyaçlara göre çeşitli başlıklar altında uygulanıyor. Eş için ödenen yoksulluk nafakası, çocuk için ödenen iştirak nafakası, boşanma davası süresince uygulanan tedbir nafakası ve aile bireyleri için talep edilebilen yardım nafakası bu başlıklar arasında yer alıyor.
Boşanma davası devam ederken ekonomik olarak zayıf tarafın ve çocukların mağdur olmaması için tedbir nafakası uygulanabiliyor. Bu nafaka türü, boşanma kararı kesinleşince sona eriyor.
Eğer eş çalışmıyorsa, çocuğun bakımını üstleniyorsa ya da geliri diğer eşe göre ciddi şekilde düşükse, dava süresince tedbir nafakası gündeme gelebiliyor.
En Çok Tartışılan Başlık Yoksulluk Nafakası
Türkiye’de nafaka tartışmalarının merkezinde çoğunlukla yoksulluk nafakası yer alıyor. Bu nafakanın bağlanabilmesi için nafaka talep eden eşin boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olması gerekiyor.
Ayrıca nafaka isteyen tarafın boşanmada diğer eşe göre daha ağır kusurlu olmaması ve nafaka ödeyecek tarafın da mali gücünün bulunması şartı aranıyor. Mevcut kanunda bu nafaka türü için belirlenmiş net bir yıl sınırı bulunmuyordu.
Bu nedenle uygulamada “süresiz nafaka” tartışması uzun süredir hem hukuk çevrelerinde hem de kamuoyunda gündemde yer alıyordu.
Nafaka Her Koşulda Ömür Boyu Sürmüyor
Mevcut uygulamada yoksulluk nafakasının süre sınırı olmaması, nafakanın her durumda ömür boyu devam edeceği anlamına gelmiyor. Nafaka alan kişinin yeniden evlenmesi halinde yoksulluk nafakası kendiliğinden sona eriyor.
Bunun dışında bazı durumlarda mahkeme kararıyla nafaka kaldırılabiliyor. Fiilen evli gibi yaşama, yoksulluğun ortadan kalkması, düzenli gelir elde edilmesi, haysiyetsiz yaşam iddiasının ispatı veya nafaka yükümlüsünün ödeme gücünü kaybetmesi gibi haller nafakanın sona ermesine neden olabiliyor.
Çocuklar için ödenen iştirak nafakasında ise amaç, çocuğun bakım, eğitim, sağlık ve yaşam giderlerine katkı sağlamak. Bu nafaka genellikle çocuk 18 yaşına gelene kadar devam ediyor. Eğitim hayatı sürüyorsa daha sonra yardım nafakası gündeme gelebiliyor.
Yeni Taslakta Süreli Nafaka Formülü Öne Çıkıyor
AK Parti’nin üzerinde çalıştığı belirtilen taslakta, nafaka süresinin evlilik süresine göre belirlenmesi planlanıyor. Buna göre 3 yıl evli kalanlara 5 yıl, 5 yıl evli kalanlara 7 yıl, 10 yıl evli kalanlara ise 12 yıl süreyle nafaka ödenmesi gündeme gelebilecek.
Bu sürenin sonunda nafaka yükümlülüğünün sona erdirilmesi planlanıyor. Ancak nafakanın kesilmesiyle maddi zorluk yaşayabilecek kadınlar için sosyal yardım mekanizmalarının devreye alınması da tartışılan başlıklar arasında bulunuyor.
Bu modelle, nafaka kesildiğinde doğabilecek mağduriyetlerin devlet destekleriyle azaltılması hedefleniyor.
Çekişmeli Boşanma Davaları Da Gündemde
Yeni düzenleme sürecinde yalnızca nafaka süresinin değil, boşanma davalarının uzun sürmesine neden olan başlıkların da ele alınması bekleniyor.
Taslakta, çekişmeli boşanma davalarının azaltılması, davaların uzamasına neden olan unsurların ayrıştırılması ve bazı konuların ayrı davalar kapsamında değerlendirilmesi hedefleniyor. Böylece boşanma süreçlerinin daha kısa sürede sonuçlandırılması amaçlanıyor.
AYM 2012’de İptal Talebini Reddetmişti
Süresiz nafaka düzenlemesi daha önce de Anayasa Mahkemesi’nin gündemine gelmişti. 2012 yılında Kestel Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından yapılan başvuruda, düzenlemenin Anayasa’nın 2, 10 ve 40’ıncı maddelerine aykırı olduğu öne sürülmüştü.
Ancak Anayasa Mahkemesi o dönemde iptal talebini reddetmişti. Gerekçede, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşen eşi korumak amacıyla getirilen nafaka yükümlülüğünün sosyal hukuk devleti ilkesinin gereği olduğu vurgulanmıştı.
Aynı kuralda yer alan “süresiz olarak” ifadesi 2015 yılında Ankara 5. Aile Mahkemesi tarafından yeniden Anayasa Mahkemesi’ne taşınmıştı. Ancak 10 yıl geçmeden aynı kanun hükmü için yeniden başvuru yapılamayacağına ilişkin düzenleme nedeniyle başvuru reddedilmişti.
Yeni Düzenleme Nasıl Şekillenecek?
AYM’nin iptal kararı sonrası nafaka sistemi için yeni bir yasal çerçeve hazırlanması bekleniyor. Meclis’e tanınan 9 aylık süre içinde yapılacak düzenleme, boşanma sonrası ekonomik dengeyi, tarafların haklarını ve sosyal destek mekanizmalarını birlikte ele alacak.
Yeni modelde nafakanın tamamen kaldırılması değil, süresinin ve şartlarının yeniden belirlenmesi öne çıkıyor. Bu nedenle yapılacak düzenleme, hem nafaka alan hem de nafaka ödeyen taraf açısından önemli sonuçlar doğuracak.
Bu Neden Önemli?
Süresiz nafaka kararı, Türkiye’de boşanma sonrası ekonomik yükümlülükler konusunda yeni bir dönemin kapısını aralıyor. AYM’nin iptal kararıyla birlikte mevcut sistemin değiştirilmesi zorunlu hale gelirken, Meclis’in hazırlayacağı yeni düzenleme milyonlarca kişiyi ilgilendirecek. Yapılacak düzenlemede hakkaniyet, sosyal destek ve tarafların mağdur edilmemesi temel başlıklar olacak.
