Çocukların sosyal, duygusal ve akademik gelişimini tehdit eden akran zorbalığına karşı Türkiye genelinde üç bakanlık ortak bir mücadele başlattı. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı; eğitimden psikososyal destek programlarına, saha araştırmalarından dijital uygulamalara kadar çok boyutlu stratejiler uyguluyor. Bu kapsayıcı yaklaşım, 2025 yılında zorbalıkla mücadelede en geniş kapsamlı ulusal eylem paketi olma özelliği taşıyor.
Tanım ve Zorbalığın Yapısı
Belgeye göre akran zorbalığı; fiziksel, sözlü, sosyal ve dijital ortamlarda çocuklara yönelik tekrar eden, kasıtlı ve güç dengesizliğine dayalı eylemler olarak tanımlanmakta olup fiziksel zorbalık vurma, itme, tekme atma ve çelme takma gibi davranışları; sözlü zorbalık isim takma, hakaret, tehdit ve uygunsuz yorumları; sosyal zorbalık dışlama, dedikodu yayma ve küçük düşürmeyi; siber zorbalık ise hakaret içerikli mesajlar, izinsiz fotoğraf paylaşımı ve tehdit edici çevrim içi davranışları kapsamaktadır. Özellikle dijitalleşmenin etkisiyle siber zorbalığın yaygınlaşması çocuklar üzerinde yeni riskler oluştururken, zorbalığa maruz kalan çocuklar fiziksel ya da psikolojik zarar görmenin yanında uyku sorunları, okuldan uzaklaşma, özgüven kaybı, depresyon ve panik bozukluk gibi ciddi sonuçlarla karşı karşıya kalabilmektedir.
Türkiye’de Zorbalığın Görünümü
TÜİK’in 0–17 yaş grubunda yaklaşık 14 bin 705 çocukla gerçekleştirdiği ülke genelindeki 2022 araştırması, çocukların %13,8’inin her ay en az bir kez akran zorbalığına maruz kaldığını ortaya koyarken bu oran kız çocuklarında %14,2, erkek çocuklarında ise %13,4 olarak belirlenmiştir; veriler akran zorbalığının belirli yaş gruplarıyla sınırlı olmadığını, Türkiye genelinde yaygın ve önemli bir çocuk koruma sorunu olduğunu göstermektedir.
Akran Zorbalığı Eğitimleri
81 ilde faaliyet gösteren Çocuk Hakları İl Çocuk Komiteleri, 2025 yılında akrandan akrana modelinde 139 eğitim düzenleyerek 9.504 çocuğa ulaştı. Bu eğitimlerde akran zorbalığı, siber zorbalık ve farkındalık içerikleri aktarıldı.
1 Milyon Kullanıcılı Dev Dijital Platform
Bakanlığın geliştirdiği “İlk Öğretmenim Ailem” mobil uygulamasında akran zorbalığına ilişkin bilgilendirici içeriklere yer verildi. Uygulama 1 milyon 25 binden fazla kullanıcıya ulaştı.
UNICEF İş Birlikleri: Yeni Araştırmalar ve Ebeveynlik Programı
“Akran Zorbalığı Odaklı Psikososyal Destek ve Pozitif Ebeveynlik Programı” kapsamında 30 uzman personele eğitici eğitimi verildi.
Program, 6–18 yaş arası çocuklara yönelik 8 oturumdan oluşuyor; ailelere ise pozitif ebeveynlik araçları sunuyor.
UNICEF destekli yeni saha araştırması, Türkiye’de zorbalığın türlerini, risk faktörlerini, çevresel dinamikleri ve aile–okul ilişkilerini değerlendirmek üzere iki aşamalı olarak tasarlandı. Araştırmanın çıktılarının politika belgelerine dönüştürülmesi ve kurumlar arası koordinasyonun güçlendirilmesi hedefleniyor.
Danışmanlık ve Psikososyal Destek
Sağlıklı Hayat Merkezleri, Göç Sağlığı Merkezleri ve hastanelerde görev yapan psikologlar, sosyal çalışmacılar ve çocuk ergen ruh sağlığı uzmanları; zorbalığa maruz kalan çocuklara ve ailelerine çok yönlü hizmet sağlıyor.
2025’in ilk 9 ayında:
5.323 zorbalık başvurusu,
14.326 danışmanlık hizmeti gerçekleştirildi.
EASE Programı: 107 Bin 306 Katılımcı
Ön ergenlik dönemine yönelik duygusal beceri programı (EASE) sayesinde 107 bin çocuk ve ebeveyn, duygu yönetimi, stresle başa çıkma ve sosyal iletişim konularında destek aldı.
Bu veriler, sağlık hizmetlerinin akran zorbalığıyla mücadelede aktif rol aldığını gösteriyor.
Türkiye Genelinde Milyonlarca Öğrenciye Eğitim
Okullarda görev yapan 44.129 rehber öğretmen/psikolojik danışman, öğrencilerin duygu yönetimi, iletişim becerileri ve güvenli okul ortamı gelişimi için çalışıyor.
Eğitim Rakamları Yıllara Göre Katlanarak Arttı
Akran zorbalığına yönelik farkındalık eğitimlerine katılım rakamları:
• 2020–2021: 569.508 öğrenci
• 2021–2022: 2.516.430 öğrenci
• 2022–2023: 2.716.482 öğrenci
• 2023–2024: 4.309.331 öğrenci
• 2024–2025: 6.393.853 öğrenci, 60.605 öğretmen
Sosyal Duygusal Beceri Programı: 5,2 Milyon Öğrenci
2024–2025 eğitim yılında 5.219.843 öğrenci, sosyal duygusal beceri eğitimine katıldı. Program, öz yönetim, ilişki becerileri, sorumluluk alma ve empati geliştirme konularında fark yarattı.
Siber Zorbalıkla Mücadelede Yeni Materyaller
MEB tarafından ilkokul öğrencileri için “İkizlerin Hikâyesi” ve “Kahramanın Maceraları” isimli özel hikâye kitapları hazırlandı. Rehber öğretmenler bu materyalleri psikoeğitim oturumlarında aktif şekilde kullanıyor.
Okullarda Zorbalık Artıyor mu? Değerlendirme ve Gerçekler
Son yıllarda medyada artan haberler üzerine yapılan analizlerde şu sonuçlara ulaşıldı:
• Haberlerin %50’si gerçek olay, %50’si bilgilendirme içeriklerinden oluşuyor.
• Olayların %70’i okul dışında gerçekleşiyor.
• Aynı olayın farklı başlıklarla yeniden haber yapılması, toplumda “okullarda zorbalık artıyor” algısını güçlendiriyor.
Akran Zorbalığıyla Mücadelede Süreklilik ve Koordinasyon Şart
Belgede, akran zorbalığının yalnızca bir çocuk sorunu değil, sosyal ilişkileri, okul iklimini ve toplum sağlığını etkileyen çok boyutlu bir konu olduğu belirtiliyor. 2025 yılı itibarıyla üç bakanlık tarafından yürütülen çalışmalar, çocukların güçlendirilmesi, ailelerin bilinçlendirilmesi ve okullarda güvenli ortamların yaratılması açısından geniş kapsamlı bir ilerleme sunuyor.
Ancak uzmanlara göre bu mücadelede:
• Erken müdahale programlarının yaygınlaştırılması,
• Kurumlar arası iş birliğinin güçlendirilmesi,
• Ulusal saha araştırmalarının devam etmesi,
• Dijital çağın getirdiği siber risklere karşı sürekli güncel stratejiler geliştirilmesi
hayati önem taşıyor.