Kadınların üreme döneminin sona erdiği doğal bir süreç olan menopoz, genellikle 45-55 yaş arasında görülüyor. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre doğal menopoz yaşı dünya genelinde ortalama 50-52, Türkiye’de ise 48-52 arasında değişiyor.
Uzmanlar, 45 yaşından önce menopoz belirtilerinin ortaya çıkması halinde erken menopoz ihtimalinin değerlendirilmesi gerektiğine dikkati çekiyor.
Memorial Antalya Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü’nden Op. Dr. Gülbin Destici İşgören, menopoz belirtilerinin erken fark edilmesinin hem yaşam kalitesi hem de ilerleyen yıllarda oluşabilecek sağlık sorunlarının önlenmesi açısından önemli olduğunu belirtti.
Belirtileri erken fark etmek önemli
Menopozun adet döngüsünün kalıcı olarak sona ermesiyle tanımlandığını belirten İşgören, sürecin genellikle “perimenopoz” adı verilen geçiş dönemiyle başladığını söyledi.
Bu dönemde hormon seviyelerindeki değişimlere bağlı olarak çeşitli belirtilerin ortaya çıkabileceğini kaydeden İşgören, şunları söyledi:
“Menopoz genellikle perimenopoz adı verilen geçiş dönemiyle başlar. Bu dönemde hormon seviyelerindeki dalgalanmalar nedeniyle sıcak basmaları, gece terlemeleri, uyku sorunları, ruh hali değişiklikleri, vajinal kuruluk ve kemik yoğunluğunda azalma gibi çeşitli belirtiler ortaya çıkabilir. Dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, bu belirtileri erken fark etmek ve yönetmektir.”
Sıcak basmasına karşı kafein ve baharata dikkat
Menopoz döneminde yaşam tarzında yapılacak bazı değişikliklerin belirtilerin hafifletilmesine katkı sağlayabileceğini belirten İşgören, sıcak basmalarına karşı hafif giysilerin tercih edilmesini, kafein ve baharatlı yiyecek tüketiminin azaltılmasını önerdi.
Kemik sağlığı için kalsiyum ve D vitamini alımının gözden geçirilmesi gerektiğini ifade eden İşgören, süt ürünleri ve yeşil yapraklı sebzelerin tüketilmesi ile güneş ışığından yeterince faydalanılmasının önem taşıdığını kaydetti.
Kalp sağlığının korunması açısından kan basıncı ve kolesterol seviyelerinin de düzenli kontrol edilmesini öneren İşgören, sigaranın menopoz belirtilerini şiddetlendirebildiğini ve menopoz yaşını öne çekebildiğini belirtti.
Haftada en az 150 dakika egzersiz
Menopoz sürecinin doğru beslenme ve düzenli egzersizle daha rahat geçirilebileceğini ifade eden İşgören, haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivite yapılmasını önerdi.
Omega-3 yağ asitleri bakımından zengin balık, fındık ve tohumların tüketilebileceğini belirten İşgören, sebze ve meyve ağırlıklı beslenmenin hem kilo kontrolüne hem de sıcak basmalarının azaltılmasına katkı sağlayabileceğini söyledi.
Yürüyüş, yoga ve yüzme gibi aktivitelerin fiziksel sağlığın yanı sıra zihinsel sağlığı da desteklediğini kaydetti.
Hormon tedavisi herkese uygun değil
Menopoz belirtilerinin günlük yaşamı ciddi şekilde etkilemesi durumunda tıbbi destek alınması gerektiğini belirten İşgören, hormon replasman tedavisinin doktor değerlendirmesiyle uygulanabileceğini söyledi.
İşgören, “Hormon tedavisi herkes için uygun olmayabilir ve meme kanseri öyküsü bulunanlarda risk taşıyabilir. Bitkisel takviyeler bazı kadınlarda rahatlama sağlayabilir ancak bunları da doktora danışmadan kullanmayın” dedi.
Psikolojik etkileri de göz ardı edilmemeli
Menopoz döneminde anksiyete ve depresyon gibi psikolojik sorunların ortaya çıkabileceğini belirten İşgören, meditasyon, mindfulness uygulamaları ve destek gruplarının bazı kadınlarda fayda sağlayabileceğini söyledi.
Cinsel sağlık açısından da gerekli durumlarda uygun ürünlerin kullanılabileceğini ifade eden İşgören, partnerler arasında açık iletişimin önemine dikkati çekti.
Rutin kontroller ihmal edilmemeli
Menopoz dönemindeki kadınların sağlık kontrollerini aksatmaması gerektiğini vurgulayan İşgören, yıllık jinekolojik muayeneler, mamografi ve gerekli durumlarda kemik yoğunluğu ölçümlerinin önem taşıdığını kaydetti.
Bu kontroller sayesinde osteoporoz ve kalp-damar hastalıkları gibi uzun vadeli sağlık sorunlarının erken dönemde tespit edilebileceğini belirtti.
Sigara menopozu 1-2 yıl öne çekebilir
Erken menopozla ilgili de bilgi veren İşgören, menopozun 40 yaşından önce gerçekleşmesinin “prematür menopoz”, 40-45 yaş arasında ortaya çıkmasının ise “erken menopoz” olarak tanımlandığını söyledi.
Erken menopozun kadınların yaklaşık yüzde 5’ini etkilediğini belirten İşgören, bu durumun osteoporoz, kalp hastalıkları ve infertilite gibi uzun vadeli risklerle ilişkili olabileceğini ifade etti.
Genetik ve çevresel faktörlerin erken menopoz riskini artırabileceğini kaydeden İşgören, ailede erken menopoz öyküsü bulunmasının önemli risk faktörlerinden biri olduğunu söyledi.
Sigara kullanan kadınlarda menopozun 1-2 yıl daha erken görülebileceğini belirten İşgören; alkol tüketimi, düşük fiziksel aktivite, bazı otoimmün hastalıklar, tiroid sorunları, kemoterapi ve radyoterapi gibi tedaviler ile yumurtalıkların cerrahi olarak alınmasının da erken menopozla ilişkili olabileceğini ifade etti.
Kaynak: İHA
