Ticari hayatta kayıt dışılığın önüne geçmek, vergi takibini kolaylaştırmak amacıyla başlatılan dijitalleşme hamlesi hız kesmeden devam ediyor. Gelir İdaresi Başkanlığının yıllar önce kademeli olarak uygulamaya aldığı elektronik belge zorunluluğu, bu yıl yeni işletmelerin sisteme dahil olmasıyla daha da genişliyor. Ticari faaliyetlerini sürdüren firmalar için belirlenen ciro sınırları, sektör kriterleri doğrultusunda kağıt ortamındaki belge düzeninin tamamen sanal ortama taşınması hedefleniyor. Vergi Usul Kanunu çerçevesinde hayata geçirilen bu yeniliğe ayak uyduramayan işletmelerin ticari hayatlarını tehlikeye atacak büyüklükte yaptırımlarla karşı karşıya kalacağı belirtiliyor.
TEMMUZ AYINDA ZORUNLU OLUYOR
Sürecin işleyişine dair uzmanlardan ise peş peşe açıklama geldi. Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği Genel Başkanı İrfan Hüseyin Yıldız, firmaların vakit kaybetmeden yasal yükümlülüklerini yerine getirmeleri gerektiğini belirtti. Yıldız, geçiş takvimine ilişkin yaptığı değerlendirmede, cirosu 3 milyon lira ve üzeri olan mükelleflerin 1 Temmuz'a kadar e-Fatura sistemine geçiş zorunluluğu olduğunu söyledi.
CİRO ŞARTI ARANMAYAN KRİTİK SEKTÖRLER
Getirilen yeni düzenlemeyle birlikte pek çok iş kolunda da elektronik belge sistemi zorunlu hale gelecek. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan lisans alarak akaryakıt ticareti yapanlar, tütün ve alkol ürünlerinin imalatını veya ithalatını gerçekleştirenler bu listenin başında yer alıyor. İnternet üzerinden ürün satışı yapan e-ticaret platformları, dijital reklam şirketleri, komisyoncu statüsünde yaş sebze ve meyve ticareti yürütenler ciro limiti olmaksızın sisteme dahil ediliyor. Ayrıca Sosyal Güvenlik Kurumu çatısı altında anlaşması bulunan sağlık kuruluşları, gayrimenkul ve motorlu taşıt ticareti yapanlar, elektrikli araç şarj istasyonu işletmecileri, turizm belgeli oteller, maden ruhsatı sahipleri, gübre takip sistemine kayıtlı firmalar da bu kapsamda değerlendiriliyor.
SİSTEM NASIL İŞLEYECEK?
Dijital dönüşümle birlikte faturalaşma süreçleri tamamen bilgisayar ortamına entegre ediliyor. Yükümlülüklerini yerine getirmek isteyen firmalar, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yetkilendirilmiş özel entegratör şirketler aracılığıyla sistem kurulumlarını tamamlayabiliyor. Belge akışının nasıl yürütüleceğine açıklık getiren Yıldız, süreci şu sözlerle anlattı:
"Böylece satıcılar, faturaları tamamen elektronik ortamda ve Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) sistemleri üzerinden müşteriye iletilirken, e-Arşiv faturalar ise müşterinin talebine göre kağıt çıktısı ya da elektronik ortamda iletimi suretiyle, müşteriye iletimi sağlanır."
KAĞIT FATURADA ISRAR EDENE AĞIR YAPTIRIM
Elektronik dönüşüm sürecini tamamlamayanları, eski usulde belge kesmeye devam edenleri oldukça ağır mali yaptırımlar bekliyor. Kuralları ihlal eden işletmelere kestikleri fatura tutarının yüzde onu oranında özel usulsüzlük cezası yansıtılacak. Uzmanlar, işletme sahiplerinin mağduriyet yaşamaması adına yetkili kurumlarca verilen sürenin son derece kritik olduğunu hatırlatıyor. Yaptırımların ulaştığı boyuta dikkat çeken Yıldız, uyarılarını şu sözlerle noktaladı:
"Mükelleflerin dikkat etmesi gereken hususlar var. Zorunluluğu olduğu halde kağıt fatura düzenlenmeye devam edildiğinde, işletmelere Vergi Usul Kanunu'na göre özel usulsüzlük cezaları kesiliyor. Bu cezaların, yıllık üst sınırı 2026 için 17 milyon lira. Fatura bedelinin yüzde 10 oranında özel usulsüzlük cezası, pek çok mükellef için önemli boyuta ulaşabilmektedir. Bu nedenle, zorunluluk kapsamında olanların mutlaka süresinde uygulamaya dahil olması, ileride cezai işleme maruz kalmamak bakımından önem taşıyor."