Muğla’nın Göcek açıklarında, Garanti BBVA ve TURMEPA iş birliğiyle yürütülen Mavi Nefes Projesi kapsamında yapılan araştırmalarda Türkiye’nin en yaşlı deniz çayırı keşfedildi. Prof. Dr. Ergün Taşkın ve ekibinin çalışmalarıyla Kızılada açıklarında bulunan deniz çayırının tam 2 bin yaşında olduğu bilimsel olarak ortaya konuldu. Bu tarihi bulgu, Türkiye’nin deniz ekosistemleri araştırmalarında dönüm noktası niteliği taşıyor.
2 Bin Yıllık Deniz Çayırı Bilim Literatürüne Girdi
2021’den bu yana süren Mavi Nefes Projesi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın koordinasyonunda Göcek’te kritik bir keşfe imza attı. Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi’nde alınan örnekler üzerinde yapılan uzun süreli laboratuvar çalışmalarında deniz çayırının 2 bin yıllık olduğu belirlendi. Türkiye’de ilk kez bir deniz çayırının yaşı tespit edilmiş oldu. Bu keşif, hem bilimsel literatürde Türkiye adına tarihi bir başarı hem de deniz çayırlarının korunmasına yönelik ekim çalışmalarının geleceğini etkileyecek önemli bir veri niteliği taşıyor.
Deniz Çayırlarının Hayati Rolü
Deniz çayırları, oksijen üretimi ve karbon tutma kapasiteleriyle iklim değişikliğiyle mücadelede kritik rol oynuyor. Yapılan ölçümlere göre yalnızca 1 kilometrekarelik deniz çayırı, ortalama 1000 kişinin yıllık oksijen ihtiyacını karşılıyor. Ayrıca balıkların ve deniz canlılarının üreme alanı olan bu ekosistemler, kıyı erozyonunu engelliyor ve geçmiş yüzyılların izlerini sediment tabakalarında saklıyor. Mavi Nefes Projesi, yalnızca ekosistemlerin korunmasına değil, aynı zamanda biyolojik çeşitliliğin artırılmasına da katkı sağlıyor.
Mavi Nefes Projesi’nde Somut Sonuçlar
Marmara’dan Van Gölü’ne, Göcek’ten Saros Körfezi’ne uzanan proje kapsamında bugüne kadar önemli başarılar elde edildi. Marmara Denizi’nde 275 ton, Van Gölü’nde ise 16 tondan fazla katı atık toplandı. Göcek’te sıvı atık alım teknesi yüzlerce tekneden 860 bin litre atık topladı ve yaklaşık 6,8 milyon litre deniz suyunun kirlenmesini önledi. Ayrıca, bölgede 10 bin deniz çayırı fidesi ekildi ve yüzde 70’in üzerinde canlılık oranı elde edildi. Saros Körfezi’nde yapılan dalışlarda 382 tür tespit edilirken, Göcek’te toplamda 1.545 deniz türü kayıt altına alındı.
Geleceğe Umut: Eğitim ve Farkındalık Çalışmaları
Mavi Nefes, yalnızca bilimsel değil, aynı zamanda toplumsal farkındalığı da artırıyor. TURMEPA’nın Milli Eğitim Bakanlığı iş birliğiyle yürüttüğü çevrim içi eğitimler ve Mavi Nefes Eğitim Otobüsü ile 100 binden fazla öğrenci ve 5 binden fazla öğretmen çevre bilinciyle buluştu. Ayrıca lise öğrencilerine yönelik Mavi Dedektifler programıyla gençler hem ekolojik farkındalık kazandı hem de kendi çevre projelerini geliştirme imkânı buldu.