TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Muğla Şubesi Yönetim Kurulu, 17 Ağustos Marmara Depremi’nin 26. yılında yaptığı açıklamada, geçen sürede deprem gerçeğiyle yüzleşilmediğini belirterek “Depremler değil, ihmaller öldürüyor” mesajı verdi. Açıklamada, riskli yapı stokunun büyük kısmının hâlâ dönüştürülmediği ve kentsel dönüşümün rant odaklı ilerlediği belirtildi.
26 Yıl Kaybedildi, Tehlike Kapıda
Oda açıklamasında, 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nin Türkiye tarihinin en büyük felaketlerinden biri olduğu hatırlatıldı. Depremin, nüfusun ve sanayinin en yoğun olduğu bölgede büyük can ve mal kayıplarına yol açtığı, sosyal ve ekonomik açıdan uzun süreli etkiler bıraktığı belirtildi.
Aradan geçen 26 yıla rağmen özellikle İstanbul ve Marmara Bölgesi’nde deprem endişesinin sürdüğüne dikkat çekilen açıklamada, 23 Nisan 2025’te Silivri açıklarında meydana gelen 6,1 büyüklüğündeki depremin bu kaygıları yeniden artırdığı ifade edildi.
6 Milyon Yapı Riskli, Hangileri Olduğu Bile Bilinmiyor
TMMOB, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı verilerine göre Türkiye’de yaklaşık 6 milyon yapının riskli olduğunun açıklandığını, bunun yapı stokunun yüzde 60’ına karşılık geldiğini belirtti. Ancak bu yapıların hangileri olduğuna dair net bir tespit yapılmadığına dikkat çekildi.
Açıklamada, son yüzyılda Türkiye’de 85 yıkıcı deprem meydana geldiği ve 85 bin civarında can kaybı yaşandığı, nüfusun yüzde 96’sının deprem riski altındaki bölgelerde yaşadığı vurgulandı.
Ulusal Deprem Stratejisi Uygulanmadı
1999 depreminden sonra hazırlanan Ulusal Deprem Stratejisi ve Eylem Planı’nın, 2023’e kadar Türkiye’yi depreme hazır hale getirmeyi hedeflediği ancak planın büyük ölçüde uygulanmadığı ifade edildi.
Oda, 6 Şubat 2023 depremlerinde 240 binden fazla binanın yıkıldığını veya ağır hasar aldığını, bu binaların tespit edilmesi halinde can kayıplarının önlenebileceğini belirtti.
Kentsel Dönüşüm Rant Odaklı
2012’de başlayan kentsel dönüşüm sürecinde bugüne kadar riskli yapıların yalnızca yüzde 4’ünün dönüştürüldüğü açıklandı.
TMMOB, “Kentsel dönüşümler, rant değeri yüksek bölgelerle sınırlı kaldı; riskli bölgelerde çivi bile çakılmadı” eleştirisini yaptı.
Özel İletişim Vergisi kapsamında 2025’e kadar 40,2 milyar dolar toplandığı hatırlatılarak, bu kaynakların yeterli şekilde kullanılmadığı belirtildi.
Deprem Bölgesinde Hedefler Tutmadı
Oda açıklamasında, 6 Şubat depremlerinin üzerinden 30 ay geçmesine rağmen verilen sözlerin yerine getirilmediği vurgulandı. Depremzedelere 1 yıl içinde 319 bin, toplamda 650 bin konut sözü verildiği, ancak bugüne kadar sadece 250 bin 636 bağımsız bölüm teslim edildiği belirtildi.
Milli Eğitim Bakanlığı verilerine göre planlanan 1241 okuldan 524’ünün tamamlandığı da kaydedildi.
Afetler Önlenebilir
Açıklamada, depremlerin doğal bir olay, afetlerin ise insan kaynaklı olduğu vurgulandı. Bilimsel bilgi ve mühendislik ilkeleriyle hareket edilmesi halinde can ve mal kayıplarının önlenebileceği ifade edildi.
TMMOB, rantı değil insanı önceleyen bir kentleşme anlayışı, etkin yapı denetimi ve meslek odalarının sürece dahil edilmesi çağrısında bulundu. “Depremler kaçınılmaz; ancak afetler önlenebilir. Daha fazla geç kalmadan harekete geçilmelidir” ifadeleriyle uyarı yapıldı.