Çalışma hayatında yıllarını harcayan pek çok kişi, emeklilik yaşını beklemeden maaşa bağlanmanın yollarını arıyor. Sosyal Güvenlik Uzmanı Doç. Dr. Okan Güray Bülbül, yaptığı son değerlendirmelerde çalışanlara beklenen müjdeyi verdi. EYT sonrasında gözler kademeli emeklilik ve prim indirimlerine çevrilirken, aslında mevcut yasalarda da yaş şartını esneten çok önemli haklar bulunuyor. Yıpranma payı, askerlik borçlanması ve doğum borçlanması gibi yöntemlerle emeklilik tarihini yıllarca öne çekmek mümkün. SGK mevzuatında yer alan bu gizli kalmış avantajları kullanarak binlerce kişi erken emekli olma fırsatı yakalıyor.
YIPRANMA PAYI İLE ERKEN EMEKLİLİK NASIL OLUR?
Ağır ve riskli işlerde çalışanlar, yasalarda yer alan "yıpranma payı" yani fiili hizmet süresi zammı sayesinde prim gün sayılarını hızla artırabiliyor. Sosyal Güvenlik Uzmanı Okan Güray Bülbül, bu hakkın emeklilik yaş sınırını doğrudan geriye çektiğini belirtiyor. İcra edilen mesleğin risk derecesine göre, çalışanın her 360 günlük mesaisi için SGK tarafından ek prim günleri veriliyor. Kazanılan bu ekstra sürelerin önemli bir kısmı emeklilik için gereken yaş haddinden düşüyor. Böylece riskli mesleklerde çalışanlar, standart çalışanlara kıyasla çok daha erken bir yaşta emeklilik dilekçesini verebiliyor.
HANGİ MESLEKLER ERKEN EMEKLİ OLABİLİR?
Yıpranma payı her meslek için aynı oranda uygulanmıyor. Risk grubuna göre çalışanlara verilen ek süreler büyük farklılıklar gösteriyor.
-
Yer Altı Maden İşçileri: En yüksek yıpranma payı madencilere veriliyor. Her 360 günlük çalışmaya karşılık 180 gün ek süre kazanıyorlar. Ayrıca maden işçilerinde yıpranma süresinin tamamı yaş haddinden düşüyor ve diğer mesleklerdeki gibi 5 yıllık üst sınır kuralı onlara uygulanmıyor.
-
Ağır Sanayi ve Güvenlik Personeli: Demir-çelik fabrikası işçileri, askerler, polisler ve MİT mensupları her 360 günlük çalışma için 90 gün ek prim süresi elde ediyor.
-
Sağlık ve Basın Çalışanları: Sağlık personeli, sarı basın kartı taşıyan gazeteciler ve ceza infaz kurumu personeli ise çalıştıkları her 360 güne karşılık 60 gün ek süre kazanarak erken emeklilik yolunu açıyor.
DOĞUM VE ASKERLİK BORÇLANMASI SİGORTA BAŞLANGICINI GERİYE ÇEKER Mİ?
Prim günü eksik olanlar veya sigorta başlangıcını öne çekmek isteyenler için en etkili formüllerin başında borçlanma geliyor. Kadın çalışanlar, sigorta başlangıç tarihinden sonra doğan çocukları için borçlanma yapabiliyor. En fazla 3 çocuk için geçerli olan bu sistemde, çocuk başına 2 yıl olmak üzere toplamda 6 yıla kadar ekstra prim günü kazanılabiliyor. Yaşını dolduran ancak primi yetmeyen kadınlar için bu formül hayat kurtarıyor.
Erkek çalışanlarda ise askerlik borçlanması büyük bir avantaj yaratıyor. Eğer kişi askerlik görevini, ilk kez sigortalı olduğu tarihten önce yaptıysa, borçlanılan gün kadar sigorta başlangıç tarihi geriye gidiyor. Bu durum çalışanı daha eski ve daha avantajlı bir emeklilik kademesine sokarak erken emekliliğin kapısını aralıyor.
KADEMELİ EMEKLİLİK ÇIKACAK MI BAĞ-KUR PRİM İNDİRİMİ NE ZAMAN?
Uzman Okan Güray Bülbül, EYT düzenlemesinden yararlanamayan ve 1999 sonrası sigorta girişi olan milyonlarca kişinin beklentilerine de değindi. Özellikle 2000 ile 2008 yılları arasında iş hayatına atılanlar, büyük bir umutla kademeli emeklilik yasasının çıkmasını bekliyor. Öte yandan esnafın gözü kulağı Bağ-Kur prim gün şartının 9000 günden 7200 güne düşürülmesini öngören reform paketinde. Bülbül, çalışanların ve esnafın mevcut erken emeklilik planlarını yaparken, bir yandan da güncel meclis gündemini ve torba yasa görüşmelerini yakından takip etmesi gerektiğinin altını çiziyor.