Vajinitlerhemen hemen her kadının hayatı boyunca en az bir kere geçirdiği iltihabi birtablodur. Bu tablo kendini akıntı, kaşıntı, yangı, ağrı, koku ve bazen de ağrılı idrar yapma veya ağrılıcinsel ilişki ile kendini belli eder. Kişinin vajinit tablosunda olup olmadığını farkedebilmesiiçin akıntının normalinin bilinmesi gerekir. Adet bitimindekoyu kümeleşen bir akıntı ile kuru bir ortam varken sonrasında yapışkanlaşan kremsi bir yapıya en sonunda yumurtlama öncesi ve sonrasındakidönemde çiğ yumurta akı gibi sulu şeffaf bir görünüme dönüşür. Vajen ağırlıklı laktobasillerin estrojen hormonu sayesinde epitel hücreleri içinde depolanmış glikojenin işlenmesi ileoluşan laktik aside bağlı asidik bir ortam (pH?4.5) gösterir. Vajen florasında normalde sorun oluşturmayan ancak ekosistemin bozulması ile hastalık oluşturan gardnella vaginalis, candida, aerobbakteriler vs. doğal olarak bulunur. Vajinit tanısı konulurken izlenecek yol:
-Vajinalakıntı örneği serum fizyolojik ile ıslak yayma preparat hazırlanarakmikroskopide değerlendirme. Burada epitel hücreler, az miktarda gardnellavaginalis ile kaplanmış epitel (clue cell) ve az miktarda lökosit görülmesibeklenir. Bu preparata %10 KOH (potasyum hidroksit solüsyon)damlatılması mantarhücresi dışındaki hücrelerin parçalanması ile eğer varsa mantar hifleri vetomurcuklarının görünür hale gelmesi ilecandida enfeksiyon tanısı konabilir.Bu arada %10 KOH damlatılması eğer ortamda gardnella vajinalis enfeksiyonu varsa çürümüş balık kokusuçıkartabilir.(Whiff test).Ayrıca bu koku ayırıcı tanıda paraziter bir hastalıkolan trikomonans vaginalis enfeksiyonunu da düşündürmeli.
-Cinselyolla bulaşan hastalıklarda (neiseria gonorhea [bel soğukluğu],clamidya trachomatis),herpes enfeksiyonları vede frengide kan PCR testleri mevcuttur.
-Ancakkronik enfeksiyonlarda kültür kullanılabilir.
Vajinitleriçinde en çok karşılaştığımız form olan bakterialvaginoz vajen duvarlarına yapışangri beyaz akıntı, balıkımsı koku, pH?4.5,ıslak yayma mikroskopide clue cell görünümü,%10 KOH ile Whiff test müspet gibi özellikleri ile tanı konabilir. Etkeni normaldevajen florasında bulunan gardnella vaginalis olduğu içintedavisinde eş tedavisine gerek yoktur. İkincisıklıkta karşılaştığımız bir vajinit olan candidaenfeksiyonların da (mantar) süt yoğurt kesiği tarzında beyazakıntı-kaşıntı ve sonuçta tahrişe bağlı idrar yaparken yanma ve ağrılı ilişki gelişebilir. Bu iki grupenfeksiyonun yılda dört den fazla gözlenmesi durumunda kronikenfeksiyondan bahsedilir. Kronikenfeksiyonlar rutin tedaviye yanıt vermiyebilir. Burada normal vajinal eko dengeyi bozanfaktörleri tespit etme önemlidir. Normal vajinal flora laktobasilden zengin asidiközellik gösterir. Laktobasilleri yokeden faktörler bu organizmanın epitel hücresindeki glikojenilaktik aside dönüştürerek oluşturduğu asiditenin bozulmasının yanında ortamda az sayıda bulunanpatojen ancak sayısı az olupta çoğalamayan patojenlerin çoğalma fırsatıyakalamasına sebep olur. Buna örnekkişinin herhangi bir nedenle geniş spektrumlu antibiyotik kullanımı olabilir. Vajinal asiditeyi bozan dışetkenler dengeleri bozabilir. O halde adet döneminde fazlaca olan bir kanama (kan pH=7.41),Vajeninsu(su pH=7-8) ile yıkanması, erkeğinprostat salgısı [sık ilişki] (prostatsalgı pH= 8.3 vajenin asiditesinibozabilir. İç çamaşırlardan arıtılamamış detarjanın buharlaşma yolu ile vajen florasına zarar vermesi, kullanılan prezervatiflerdeki spermisidlerin florayı bozması, makattan daha fazla mikroorganizma içeren ve bazikpH içeren ağız florasının oral sex yoluile vajen florasını bozması gibi birçok olasılığın sorgulanması tekrarlayan enfeksiyonların engellenmesindeönemlidir. Tekrarlayan vajinal enfeksiyonlarda cinsel yol ile buluşan hastalıklarda eş tedavisi yanı sıra norma vajinal florayı teşekkül ettirmek içintıbbi tedavi sonrası vajinal flora restore edici ağızdan yada vajinal tabletkullanma yanı sıra flora düzenleyici beslenme (kefir, doğal yoğurt)önerilebilir.
Cinselyolla bulaşan hastalıklar bel soğukluğu(gonorhea), clamidya trachomatis,frengi, herpes genitalis vs..) da eş tedavisi önemlidir. Menopoz veya emzirme dönemi gibi düşük estrojen hormonu seviyesine bağlı yüzey epitelininincelmesi enfeksiyonlara karşı defansı kırarak vajinite sebep olabilir. Çocuklardakienfeksiyonlarda yabancı cisim, kıl kurduve cinsel taciz olayları dikkate alınmalıdır.