Tokalaşma;karşılaşma, tanışma ve selamlaşmadan duyulan memnuniyetin bir ifadesi, selamınpekiştirilmesidir.
Kültürümüzdeyer alan her iki elini kullanarak tokalaşma adeti (musâfaha), Tanzimat Dönemiile başlayan modernleşme sürecinde yerini bugünkü tokalaşma şeklinebırakmıştır.
Moderndünyada dokunsal bir iletişim yöntemi olarak kabul edilen tokalaşma, aynızamanda bir selamlaşma şekli olarak kabul edilir. Bu nedenle günümüzde birgüven, samimiyet ve sevgi-saygı ifadesi olarak selamlaşma, karşılaşma,tanışma-tanıştırma, karşılama, uğurlama, tebrik ve taziye sırasında tokalaşmayapılır.
Geleneklerimizegöre erkekler selamlaşma sonrasında tokalaşırken, kadınlar kucaklaşmayı tercihederler. Selamlaşma, karşılaşma ve tanışma esnasında tokalaşmak için uygunortam ya da istek yoksa, kadınların ve kızların başları ile muhatabınıselamlamaları yeterlidir.
Tokalaşma,iletişimde önemli ve bir o kadar da incelikleri olan bir beden dili hareketidir.Bu incelikleri bilmek, iletişimde kişiyi bir adım öne çıkaracaktır.
Buinceliklerin birincisi, tokalaşırken ilk olarak kimin elini uzatmasıgerektiğini bilmektir. Âdâb-ı muâşeret kurallarına göre; el uzatma önceliğinisosyal yaşamda cinsiyet, iş yaşamında ise statü belirler. Buna göre sosyalyaşamda el uzatma önceliği kadına aittir. Bir genç kız veya kadın el uzatmadanerkeğin tokalaşmak için ona el uzatması saygısızlıktır. Resmî ve kurumsalilişkilerde el uzatma önceliği ise üst kişiye yani yöneticiye aittir. Resmî ve kurumsal ilişkilerde üst kişi eluzatmadan ast kişinin tokalaşmak için el uzatması saygısızlıktır.
Tokalaşırkenmuhatabın elini fazla sıkmak, sol elle muhatabın bileğine, koluna veya omuzunadokunmak, muhatabı kendisine doğru çekmek, muhatabın elini alta alaraktokalaşmak; baskın karakterli kişilerin, kendini üstün görme psikolojisiniyansıtan tutuş şekilleridir.
Tokalaşmasırasında muhataba parmak uçlarını vermek, özgüven ve samimiyet eksikliğinebağlı olarak muhatabın elini gevşek tutmak ve kontrolü muhataba vermek iseteslimiyet psikolojisini yansıtan tutuş şekilleridir.
Sosyalyaşam ve iş hayatındaki ilişkilerde doğru tokalaşma, eşitliğe dayalıtokalaşmadır. Eşitliğe dayalı bir tokalaşmada, muhatabın eli dik olarak ve tambir tutuş ile tutulur. Eşitliğe dayalı tokalaşmada ise vücut dik, kollardirsekten kırık ve eller dirsek seviyesindedir.
Doğrubir tokalaşma; kuru ve temiz bir elle, mahrem alanı ihlal etmeden, uygun birmesafede durarak, ayak uçları ve vücudun yönü muhataba dönük, kol dirsektenkırık, gülümseyen bir ifadeyle göz teması kurarak, başparmak havada ve diğerparmaklar bitişik, eller birbirine paralel, tek eli kullanarak (muhatabınbileğini, dirseğini tutmadan, eli omzuna atmadan), samimi, güçlü ve kontrollübir tutuşla, kolları pazarlık yapar gibi sallamadan, fazla uzatmadan, en fazla2-4 saniye aralığında yapılan tokalaşmadır.
Kendiniüstün görme veya teslimiyet tutuşlarından birini tercih etmek, muhatapla gözteması kurmadan tokalaşmak, vücudu başka yöne dönük olarak tokalaşmak,muhatabın elini çok sıkmak, muhatabın elini uzun süre sıkmak, muhatabın eliniokşama hissi veren bir şekilde tutmak, muhatabın elini cansız (ölü balık gibi)tutmak, tokalaşma sırasında eli pazarlık yapar gibi aşağı yukarı sallamak, solelle tokalaşmak, ıslak veya sıcak elle tokalaşmak, yemek yiyen kişiyetokalaşmak için el uzatmak, tokalaşırken muhatabı kendine doğru çekmek cidditokalaşma kusurlarıdır.
Tokalaşırkenmuhataba saygıyı ifade etmenin yolu; muhatap ile göz teması kurmak, samimi veusulüne uygun tutuşla tokalaşmak ve sözlü ifadelerle bu iletişim sürecinidesteklemekten geçmektedir.
Normalbir tokalaşma 2-4 saniye aralığında bitirilir. Ancak bir mutluluğu veyaüzüntüyü paylaşırken yapılan tokalaşmada bir süre uzatılabilir. Tokalaşmasırasında elini sallayarak ve muhatabı ile göz teması kurarak konuşmaya devameden kişinin bu hareketi, samimi ve olumlu duyguları muhatabıyla paylaştığıanlamına gelir. Bu nedenle bir mutluluğu paylaşmak için yapılan tokalaşma, uzunve coşkulu bir tokalaşma olabilir. Ancak bir üzüntüyü paylaşma sırasındayapılan tokalaşma coşkulu değil, sakin bir tokalaşma olmalıdır.
Tokalaşmakiçin el uzatma önceliği olduğu gibi tokalaşmayı bitirmede de bir öncelik sözkonusudur. Buna göre, tokalaşmanın bitiş zamanını tokalaşmayı başlatan kişibelirler. Yani tokalaşırken elini önce uzatan, bitirişte elini önce çeker.
Âdâb-ımuâşeret açısından doğru tokalaşma usulleri şunlardır: Birden fazla kişininolduğu yerde el sıkmaya yaşça en büyükten başlanmalı ve daha sonra sırayladiğer kişilerle tokalaşma yapılmalıdır. Erkekler oturuyor ise tokalaşmasırasında ayağa kalkmalıdır. Kadınlar ise yalnızca büyükleriyle tokalaşırkenayağa kalkmalıdır. Eller cepte ise el cepten çıkarılmalı; varsa şapka, eldivenve güneş gözlüğü çıkarılmalıdır.
06.09.2023