Geçtiğimiz Çarşamba (25 Aralık 2024) akşamı, Muğla “Kültür Şehri” olma özelliğine yakışır bir akşam yaşadı. Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü Konya Türk Tasavvuf Müziği Topluluğu ve sema heyeti, Gazi Mustafa Kemal Atatürk Kültür Merkezi Yıldız Kenter Sahnesi’nde sema âyini gerçekleştirdi. Hz. Mevlanâ’nın ebediyete irtihalinin 751. yılı münasebetiyle düzenlenen Şeb-i Arûs töreninde icra edilen âyin-i şerif, Şâhidî şehri Muğla’ya yakıştı.
Mevlevî geleneğinin Batı Anadolu’daki en önemli merkezlerinden biri olan Muğla’nın, bir kültür şehri olarak zenginliklerinin en önemlilerinden biri olan Mevlevîliğin ritüelistik yönünden mahrum kalması doğru olmazdı. Menteşe Grubu olarak 28.12. 2008 tarihinde bir panel gerçekleştirmiş ve o panel münasebetiyle ben Şâhidî ve Muğla’da Mevlevilik adlı bir kitap neşretmiştim. Kitabın da tesiriyle konuya bir ilgi oluştu ve başta sama âyini olmak üzere bazı faaliyetler gerçekleştirmek ve faaliyetleri geleneksel hale getirmek için gayret sarf ettik ama olmadı. En son 2 Ekim 2024 günü, Hz. Mevlana’nın doğumunun 817. yılı münasebetiyle Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü Konya Türk Tasavvuf Müziği Topluluğu ve Hollandalı Mevlevilerle beraber bir Âyin-i Şerif gerçekleştirmek üzere hazırlıklar yaptık. Âyin-i Şerif ile beraber bir tasavvuf müziği korosu icrası, Mevlevî etnografik malzemelerinin sergileneceği bir sergi, Şâhidî ve Mevlevîlik ile ilgili bir panel gerçekleştirmeyi planlamıştık. Açılış törenini Şâhidî Camii bahçesinde yapacaktık ve Hollandalı Mevlevîler, Şâhidî Camii’nde kısa bir sema sergileyeceklerdi. Konuyu proje halinde hazırlayıp Sayın Valimiz Dr. İdris Akbıyık’a sunduk. Sayın valimiz, bu projeyi valilik olarak gerçekleştirmek istediklerini söylediler ama maalesef o proje hayata geçirilemedi. Bu konuda Hamle’de 8 Ekim 20224 günü bir yazı neşretmiştik.(https://www.hamlegazetesi.com.tr/makale/21860449/namik-acikgoz/muglada-mevlevi-hollandalilar)
Hz. Mevlana’nın doğum yılı dönümünde bir şey yapamamıştık ama ölümünün 751. yıldönümünde bir Âyin-i Şerif icrası gerçekleşti. Konyalılar ve Karamanlılar Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği, Vilayet, Büyük Şehir ve Menteşe Belediyelerinin de desteğiyle bir Şeb-i Arus dolayısıyla bir Âyin-i Şerif icra edildi.
Bilindiği gibi Hz. Mevlana ölüm gününü, sevgiliye (Allah’a) kavuşma gecesi olarak görmüştür ve bu vesile ile 17 Aralık haftası yıllardan beri Âyin-i Şerif icra edilir. Ben ilk Âyin-i Şerif icrasını 1977 yılında Konya’da görmüş ve çok heyecanlanarak seyretmiştim. Müzik ve sema ile beraber, muhteşem bir zikir oluyordu. Tarihî ve kültürel birikim zenginliğindeki tesiri de göz önünde bulundurulunca, elbette muhteşem bir olaydı sema icraları. 25 Aralık 2024 akşamı, Muğla, bu muhteşem icraya sahne oldu. Gazi Mustafa Kemal Atatürk Kültür Merkezi’nin Yıldız Kenter Sahnesinde icra edilen sema âyinini tıklım tıklım dolu salonda Muğlalı hemşehrilerimiz seyretti. Okunan Na’t-i Şerif ve ilahîler, kudüm ve ney’e eşlik eden klasik tambur ile geleneksel Âyin-i Şerif icrası, dinleyenleri bir başka âleme götürdü. Yaklaşık 1 saat süren sema âyini bittiğinde salon manevi bir tatmine ulaşmıştı.
Sema âyinini hazırlayan dernek başkanı Erol Kütahya başta olmak üzere, destek veren Sayın Valimiz Dr. İdris Akbıyık’a, Büyükşehir Belediye Başkanımız Sayın Ahmet Aras’a, Menteşe Belediye Başkanımız Sayın Gonca Köksal’a ve Tarım İl Müdürümüz Sayın Barış Saylak’a ne kadar teşekkür etsek azdır.
***
Bu tür kültür icralarında salona gelen seyirciler kültürel konu için gelirler. Konya’da yapılan sema âyinlerinde, âyinden önce konuşma yapılmaz. O ayin bir halk dansları gösterisi değil, bir zikirdir. Zikir’in de kendine özgü bir işleyişi vardır. Dolayısıyla, ayinden önce uzun uzun konuşmalar yapılmaz. Salona gelen seyirci, konuşmalardan dolayı ayinin gerçekleşmesi gecikince elbette alkışlayarak sabırsızlığını ifade eder. Konuşanlar elbette çok güzel şeyler söyledi ama âyini seyretmeyi bekleyen insanların salona geliş amacı konuşma dinlemek değil, âyin icrası seyretmek olduğundan, konuşma dinlemek istemez. Belki, âyinden önce, kısaca sema ve semazenler hakkında bilgi verilerek biraz sonra görecekleri zikir anının ayrıntısına vakıf olabilirlerdi. İnşallah bu gelenek devam eder ve sadece sema âyini icra edilen akşamlarımız olur.
***
Batı Anadolu Mevlevi geleneğinin en önemli merkezi olan Muğla’da, bu gelenek sistemli bir şekilde devam ettirilmeli ve hatta iç mekânı semahane olan Şâhidî camii içinde, her sene teberrüken, Âyin-i Şerif icra edilmelidir.