Güncel Türkçesi: İlerici Cumhuriyet Partisi, Türkiye Cumhuriyeti tarihinin ilk muhalefet partisidir. Mustafa Kemal Atatürk eski silah ve dava arkadaşları olan Kâzım Karabekir, Rauf Orbay paşa, Fuat Cebesoy Paşa, Rafet Bele Paşa ve Adnan (Adıvar) Bey'in öncülüğünde, 17 Kasım 1924'te kurulmuştur. Parti tüzüğünde cumhuriyet ilkesinin, liberalizmin ve demokrasinin benimsendiği belirtilirken aynı zamanda dini inançlara da saygılı olunduğu açıklanmıştır.
Amasya Tamimi ile Kurtuluş Savaşını başlatan beş kişilik kumandan kadrosunun Mustafa Kemal Paşa hariç tüm üyeleri, Terakkiperver Fırkası'nın kurucu ve liderleri arasında yer almıştır. (Kâzım Karabekir, Rauf Bey, Refet Paşa ve Ali Fuat Paşa, Tunaya'ya göre 28, Tunçay'a göre 29 milletvekili TCF'ye katılmıştır. Partiye katılan milletvekillerinin listesini Tunçay verir:
Ali Fuat Cebesov (Ankara), Osman Nuri Özpav, Necati Kurtuluş (Bursa), Feridun Fikri Düşünsel (Tunceli), Cafer Tayyar Eğilmez (Edirne), İhsan Hamit Tiğrel (Ergani), Sabit Sağıroğlu (Erzincan), Halet Sağıroğlu (Erzurum), Münir Hüsrev Göle, Rüştü Paşa (Erzurum), Halil Işık (Ertuğrul), Miralay Arif Bey (Eskişehir), Zeki Kadirbevoğlu (Gümüşhane), Rauf Orbay, Adnan Adıvar, Kâzım Karabekir, İsmail Canbulat, Refet Bele (İstanbul), Hoca Kâmil Efendi (Karahisar-ı Sahip), Abdullah Hulusi Zarplı (Karesi), Halit Akmansu (Kastamonu), Ahmet Şükrü Bey (Kocaeli), Abidin Bey (Manisa), Ahmet Besim Özek (Mersin), Ahmet Faik Gündav (Ordu), Halis Turgut (Sivas), Bekir Sami Kunduh (Tokat), Ahmet Muhtar Çilli, Mehmet Rahmi Eyüboğlu (Trabzon).
TCF'nin kuruluşunun hemen ardından 6-7 mebus daha Halk Fırkasından istifa etmiş, ancak (eldeki belgelerden anlaşılabildiği kadar) Terakki Perver Fırka'ya girmeden bağımsız kalmıştır.
Ekonomik konular arasında, Halk Fırkası'nın sadece iç kaynaklarla kalkınmayı öngören iktisat anlayışına karşı serbest ticaret ilkeleri savunulur ve ihracatın önemi vurgulanır (madde 30-32); sadece iç mali kaynaklara dayanarak kalkınma görüşü eleştirilir (madde 40-41).
"Firka, efkâr ve itikadat-ı diniyyeye hürmetkardır" ifadesi (madde 6), "kişi özgürlüklerini her alanda kutsal saymak" ilkesinin bir uzantısı olarak gösterilir, Tevhid-i tedrisat ilkesi savunulur (madde 49). Partinin kurulduğu gün basına yerilen demeçte, "kamu hakimiyeti, hürriyet perverlik, cumhuriyetçilik" esasları üzerinde anlaşmak koşuluyla, gerekirse CHF ile işbirliği yaparak "her nevi irticai hareketlere mukavemet" edileceği belirtilir.
Kapatılması
Şubat 1925'te baş gösteren Şeyh Said İsyanı dolayısıyla Terakki Perver Cumhuriyet Fırkası iktidar tarafından eleştirilere maruz kalmıştır. Dönemin Başbakanı Ali Fethi Okyar istifa etmiş ve güvenoyu alarak Başbakan olan İsmet Paşa Takrir-i Sükun kanununu yürürlüğe koyarak basına ciddi cezalar kesilmesinin yolunu açmıştır. Bu arada TCF'nin kapatılması süreci hızlanır ve fırka 5 Haziran 1925'te kapatılır. 14 Haziran 1926'da İzmir Suikastı sonrasında bazı paşalar tutuklanır ve idam hükmüyle yargılanır. Fakat içlerinde Kâzım Karabekir ve Ali Fuat Paşa gibi İstiklal Savaşı'na katılanların da bulunduğu bu komutanlar, Türk ordusu subaylarının protesto gösterileri sonucu, Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın "özel affı" ile idamdan kurtulmuşlardır.
13 Şubat'ta Şeyh Sait İsyanı başladı.
15 isyan bölgesinde hükümet sıkıyönetim ilan etti: Elaziz, Genç, Muş, Ergani, Dersim, Diyarbakır, Mardin, Urfa, Siverek, Siirt, Bitlis, Van, Hakkâri, Kiğı ve Hınıs.
TCF'nin bu yerlerde dini propaganda yaptığı iddia edildi.
Ali Fethi Bey başvekillikten istifa etti, CHF içindeki aşırı kanat sertlik yanlısı İsmet Paşa'yı başa getirdi. 4 Mart'ta Takrir-i Sükun Kanunu kabul edildi.
Tevhidi Efkar, Son Telgraf, İstiklal, Sebilürreşad, Aydınlık, Orak Çekiç gibi gazete ve dergiler kapatıldı.
İstiklal Mahkemeleri kuruldu.
TCF, yasa dışı faaliyetlerinden dolayı yargılandı ve 3 Haziran 1925'te bütün şubeleri kapatıldı.