Duyarsızbir toplum olduk. Kabalığı normal görmeye başladık. Birbirimizi kırıp dökmeyimaharet sayan, nobranlığı dobralık olarak gören anlayış ayrık otu gibi hepimizisardı. Argo ve müstehcen konuşmayı espri sayar olduk. Başkalarının inancıylaalay etmeyi eğlence sanır olduk.
Öyleki daha da ileri gidip vicdansızlaşan, toplumun değerleriyle alay edeninsanların yaptıklarına her gün üzülerek şahit oluyoruz.
Hazve hız çağında yaşadığımız malum. Ancak bedenlerimizin peşine takılanruhlarımız da yoruldu. İlişkilerimizdeki bencillik ve hoyratlaşma ile maneviyateksikliği hepimizin ruhunu da ilişkilerini de kirletti.
Bukirliliğin etkisiyle kurallı yaşamı (saygı/adabı muaşeret/görgü)içselleştiremeyen insanlar, giderek daha kaba ve sert insanlar haline geldi.Kabalıktan şiddete, saygısızlıktan hadsizliğe doğru akan bir çizgide hızla yolalıyoruz.
Pekiinsan neden kabalaşıyor? Neden hoyrat ve sert davranıyor? Neden duygusal vefiziksel şiddete başvuruyor? Bunun birçok nedeni olabilir ancak aklımıza gelenilk nedenleri şöyle sıralayabiliriz:
İnsanınözünü, varlığının anlamını ve yaşam gayesini ihmal eden modern yaşam ve düşüncebiçimleri...
Ahlakizafiyet... Manevi boşluk... Bilgi ve kültür eksikliği... Zaman baskısı ve rekabettenkaynaklanan acelecilik... Maişet telaşı ve buna bağlı koşuşturma...
Bulunduğuortama, özellikle de yaşadığı şehre adapte olamama, şehrin kültürüneeklemlenememe, aidiyet bilincinin oluşmaması; yani kendisini o şehre, o toplumave o gruba ait hissedememe...
Bencilve sınırsız bir özgürlük düşüncesi ile yetiştirilmiş olma, insanın ruhî yanınıihmal eden, "ben"i ve bencilliği parlatan modern yaklaşımların etkisinde kalma...
Enönemlisi de bütün bu nedenlerin öncesinde ve ötesinde ailenin ihmal edilmesi,çekirdek aile ile birlikte aile içi ilişkilerdeki yozlaşma...
Saygısızlığın,kabalığın, hoyratlığın, nobranlığın, kuralsızlığın, şiddetin çaresi ise görgü(saygı) ve nezaket... Yani kurallı ve incelikli bir davranış biçimini benimsemek...
Aileninihmali ile birlikte birçok konuda olduğu gibi kurallı ve incelikli davranışkonusunda da sınıfta kaldık.
Çünkügörgü ve nezaket ailede öğreniliyor. Görgü ve nezaketin temeli ailede atılıyor.Kurallı ve incelikli bir davranış öncelikle ailede öğrenilip sergileniyor.
Ailedebu ilişkilerin ihmal edilmesi, maneviyat eksikliği, ahlaki kayıtsızlık, zamanbaskısı, maişet telaşı, bencil tutum ve davranışlar, özgürlük anlayışı vemodern çocuk yetiştirme biçimleri bir araya geldiğinde; yalnızlaşan,değersizleşen, anlamını bulamayan, kendini güvende hissedemeyen, dolayısıyla dakendini korumaya alan insan kabalaşıyor, hoyratlaşıyor, daha ileri boyutta iseşiddete başvuruyor.
Çünküinsan; kendisini başkalarına göstermek, varlığını kabul ettirmek, muhtemeltehlikelerden korunmak, kendisini tehdit olarak algıladığı şeylerden korumakistiyor. Kendisi için tehdit gördüğü şeylere karşı geliştirdiği hınç ve hırslavarlığını garantiye almak istiyor.
İştebu noktada elinde saygı ve nezaket anahtarı olmayan insan, kapıyı kırarakaçmaya çalışıyor ya da korunmak için araya duvarlar örüyor. Bunu yaptıkça dakurallı davranışı (görgü) ve nezaketi daha çok göz ardı ediyor. Savaşta herşeyi mubah sayıyor. Onun için de kabalaşmaktan, kırıcı olmaktan, şiddetuygulamaktan çekinmiyor. Hakaret etmekten, alay etmekten, başkalarınındeğerleriyle dalga geçmekten çekinmiyor.
Butür olaylara şahit olduğumuzda bu davranışların sahiplerine kızıyoruz. Benceyanlış yere odaklanıyor, yanlış insanlara kızıyoruz. Sorun, kişisel değil,kurumsal... Aile kurumunun değerlerinin ve gücünün zayıflaması... Eğitim kurumununasli fonksiyonundan uzaklaşması...
Çünkügörgü ve nezaket anlatılarak değil, gösterilerek öğretilir. Yaş itibarıylaalgıda seçiciliği yüksek olan çocuklar, her şeye dikkat eder ve model almayoluyla öğrenir. Bunun için çocuğun terbiyesi için ailede görerek ve gösterereköğrenme modelinin benimsenmesi; inançlara ve değerlere saygı başta olmak üzereanne-babanın örnekliği ve ilişkilere ihtimam göstermesi, çocukların görgü venezaketi öğrenmesi için olmazsa olmazdır.
Nezaket,kişinin ruhen olgunlaşmasının bir sonucu ve dışa yansımasıdır. Bu olgunlaşmaise büyük oranda ailede atılan temel ile mümkündür.
Birmâni olmazsa haftaya buradan devam edelim...
11.05.2022