29Ekim 1923'te, Halk Fırkası üyesi 158 milletvekili Cumhuriyet'i ilan ederekMustafa Kemal Paşa'yı cumhurbaşkanı seçti. İlerleyen aylarda halifeliğinkaldırılması ve 2. dönem BMM'de muhalif milletvekillerinin sayısınınazaltılması gibi bazı hususlardan rahatsız olan, Millî Mücadele'nin lider veaydın kadrosundaki Kâzım Karabekir, Rauf Orbay, Adnan Adıvar, Ali Fuat Cebesoy,Hüseyin Avni, Cafer Tayyar Eğilmez, Refet Bele, Lutfi Polatoğlu, Bekir Sami veHüseyin Cahit Yalçın gibi bazı milletvekilleri mecliste ayrı bir grupoluşturdular ve 17 Kasım 1924'de Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nı (TCF)kurdular. Bu olaydan bir hafta önce Halk Fırkası'nı adı "Cumhuriyet HalkFırkası" olarak değiştirildi. TCF'nin, Şeyh Said İsyanı'ndan sonra 5Haziran 1925'te kapatılıp önde gelen üyelerinin idamı veya siyasettenuzaklaştırılmasından sonra, 1946 yılına kadar CHF/CHP TBMM seçimlerine tek partiolarak katıldı.
Cumhuriyetidaresini kuran önemli reformların birçoğu 15 Ekim 1927'deki 2. Kurultay'danönce gerçekleştirildi. İkinci Kurultay'da Gazi Mustafa Kemal Büyük Nutuk'unuokudu. Kurultayda kabul edilen tüzüğe CHF'nin cumhuriyetçi, halkçı, milliyetçisiyasi bir cemiyet olduğu, fırkanın değişmez Umumi Reisinin Gazi Mustafa Kemalolduğu yazıldı. Başvekil İsmet İnönü, Umumi Reis yardımcılığına atandı.
1929Dünya Ekonomik Bunalımının ardından Türkiye, devletçi ekonomik kalkınmapolitikasına başvurdu. Önemli yatırımların devlet eliyle yapılmasıkararlaştırıldı. 1930 yılında ekonomik krizin derinleşerek sürmesi ve toplumdaciddi huzursuzlukların baş göstermesi üzerine Mustafa Kemal, yakın arkadaşıolan Fethi Bey'i bir muhalefet partisi kurmakla görevlendirdi. 1930 yılıAğustos ayı başında Serbest Cumhuriyet Fırkası kuruldu. İlk etapta CHF'den 15milletvekili SCF'ye geçti. Yeni parti ülke çapında büyük heyecanla karşılandı.5 Eylül'de yapılan İzmir Mitingi, Ege Bölgesi'nde rejime karşı genel bir ayaklanmayadönüşme eğilimi gösterdi. Ekim ayında yapılan belediye seçimlerinde SCF'nin oyçoğunluğunu elde ettiği, ancak sandıklarda tahrifat yapılarak CHF'ninkazandırıldığı söylentisi yayıldı. Silifke, bu seçimde SCF'yi seçtiği içinilçeye çevrildi. Aralık ayındaki Menemen Olayı neticesinde SCF kendisinifeshetti.
SCFdeneyinin başarısızlıkla sonuçlanmasından sonra CHF'nin tek parti yönetimikökleşti. 1931 yılından toplanan Üçüncü Kurultay'da tüzük yenilendi ve partininprogramı belirlendi. Bu kurultayda, Cumhuriyetçilik, Laiklik, Milliyetçilik,Devletçilik, Halkçılık ve1945 yılında kurulan Milli Kalkınma Partisi'nden sonra1946'da kurulan Demokrat Parti (DP) ile çetin bir seçim yarışına girdi. 1946yılında yapılan ilk çok partili seçimde "açık oy, gizli tasnif' metodukullanıldı ve CHP bu seçimlerde iktidarını devam ettirdi. Ancak seçimlerdekullanılan sistem yüzünden seçimlerin bir şekilde şaibeli olduğu iddiaedilmektedir iktidarda bulunduğu 1938-1950 döneminde Türkiye ekonomisi ortalamayıllık %1.8 oranında büyümüş, bununla birlikte Türkiye'nin GSMH'si dünyatoplamının binde 6.52'sinden binde 6.43'üne düşmüştür.
1950 seçimlerive sonrası
14Mayıs 1950 genel seçimlerinde CHP %40, DP ise %52 oy aldı.1212 Bunun üzerineCHP iktidarı DP'ye bırakırken, İsmet İnönü de cumhurbaşkanlığından ayrıldı veana muhalefet partisi genel başkanı olarak siyasal yaşamını sürdürdü. On yıllıkmuhalefet döneminde, 1954 ve 1957 seçimlerini de kaybetmesine karşın partisininbaşında kaldı ve iktidarın siyasal baskılarına rağmen, CHP'nin yenidengüçlenmesine katkıda bulundu.