SİZE NASIL HİTAP EDEBİLİRİM? - Hamle GazetesiHamle Gazetesi

SİZE NASIL HİTAP EDEBİLİRİM?

Bu haber 22 Ocak 2020 - 0:20 'de eklendi ve 1.248 views kez görüntülendi.
İdris Koç
İdris Koçidriskoc@hamlegazetesi.com.tr

İdris KOÇ

“Doktor, şu tahlilin sonuçları çıkmadı mı daha?”

“Bak avukat, bu işi çözeceksin.”

“Savcı, ayağını denk al.”

Meslek/unvan sahibi kişilere yönelik bu tarz küçümseyici, aşağılayıcı hitaplar neredeyse her dizide bolca kullanılıyor.

Kabalık, hoyratlık, saygısızlık, ukalalık ve tahakküm kurma çabası…

Giydiği takım elbisenin, bindiği lüks arabanın ya da sahip olduğu saygın(!) soyadın arkasına sığınarak muhatabına tepeden bakışı yansıtan hitaplar…

Herkesi kendisinin emir eri gören, kibir dolu hitaplar…

Oysa konuşma âdâbının temeli, kime nasıl hitap edilmesi gerektiğini bilmektir. Çünkü her konuşmaya hitap ederek; yani muhatabımıza seslenerek başlarız. Ancak görüyoruz ki gençlerimiz, isimleri kırparak, isimleri bozarak ya da uygunsuz kelimeler ile birbirine hitap ediyor. Yetişkinler de lakap takarak ya da yanlış ifadelerle birbirine hitap ediyorlar. Hitap konusunda bilinmesi gereken temel görgü kurallarını şöyle sıralayabiliriz:

Öncelikle meslek, makam, unvan ve rütbe sahibi kişilere ismi yerine mesleği, unvanı veya rütbesiyle hitap edilir: “Doktor hanım”, “müdür bey”, “başkan bey”, “öğretmenim”, “ustam” gibi… Kurumsal ilişkilerde ve resmi ortamlarda makam, unvan ve rütbe sahibi kişilere ismiyle hitap etmek saygısızlıktır.

Yaşıtlara ve küçüklere ismiyle hitap edilir. Çünkü kişiye en güzel gelen söz, kendi ismidir. Ancak burada isimler kısaltmadan, yuvarlamadan ve sonuna eklemeler yapmadan telaffuz edilmelidir.

Tanıdıklara, isimlerine “hanım” veya “bey” ekleyerek hitap edilir. Arada bir samimiyet, akrabalık ve arkadaşlık ilişkisi bulunmayan kişilere yalnızca ismiyle hitap etmek saygısızlıktır. “Mehmet Bey, müsaitseniz bugün görüşebilir miyiz?”, “Ayşe Hanım, bana bir tost yapar mısınız?” gibi.

Tanımadığımız ya da yeni tanıştığımız insanlara “hanımefendi” veya “beyefendi” şeklinde hitap edilir: “Hanımefendi, size nasıl yardımcı olabilirim?”, “Beyefendi, müsaade eder misiniz?” gibi.

Kendimizden büyük veya küçük olsun, insanlara “Hey baksana!”, “Hey ufaklık!”, “Bayan bakar mısın?” gibi kaba ifadelerle seslenmek, lakap takmak görgülü birisine yakışmayan hitaplardır.

Diğer taraftan toplum olarak tanımadığımız kişilere seslenirken “abla”, “amca”, “teyze”, “dayı” gibi akrabalık isimleri ile hitap etme gibi bir âdetimiz var. Örneğin, “Abla, bakar mısın?”, “Dayı hoş geldin.” diye sesleniyoruz. Ancak toplum içinde kendisine akrabalık isimleri ile hitap edilmesinden hoşlanmayan ve buna ciddi şekilde tepki gösteren bir kesim de var. İşte böyle bir tepkiye maruz kalmamak için de akraba olmadığımız kişilere akrabalık isimleri ile hitap edilmemelidir.

Karşılaştığımız bir kişi aracılığı ile bir başkasına selam gönderirken “… yengeye selam…”, “… amcaya selam…” şeklinde selam göndermek yerine “eşinize selam…”, “hanımefendiye selam…”, “babanıza selam…” gibi ifadeler tercih edilmelidir.

Bir diğer hitap kuralı da “sen” ve “siz” ayırımını yapmaktır. “Sen” hitabı iki durumda tercih edilir: Birincisi, samimiyet, yakınlık ve arkadaşlık duyguları taşıdığımız kişilere hitapta; ikincisi ise, on sekiz yaşından küçük birine hitapta… Bu nedenle yaşça büyüklere, tanımadığımız veya yeni tanıştığımız kişilerle, statü ve rütbece büyük kişilerle konuşurken onlara mutlaka “siz” diye hitap edilmeli; kaba, saygısız, hazımsız kişiler ile muhatabı küçük düşürmek isteyenlerin “sen” diye hitap etmeyi tercih ettiği unutulmamalıdır.

Siz”li iletişim tarzı, hem saygı hem mesafe hem de ciddiyet ifade eden önemli bir iletişim tarzıdır. Örneğin, “siz”li ifadelerle başlatılan iletişim, karşı tarafa laubalilik fırsatı vermez. “Siz” iletişime ciddiyet katar.

Muhatabına tepeden bakışı yansıtan bir başka hitap da “hoca!” şeklindeki hitaptır. Bir öğretmene veya hocaya hitap ederken sona eklenen aidiyet eki, aynı zamanda bir saygı ifadesidir. “Hoca” şeklinde bir hitap ile kişiye ismiyle hitap etmek arasında bir fark yoktur.

Hitapta önemli bir konu da lakap kullanmanın doğru olmadığıdır. Özellikle muhatabın rızasının olmadığı, kişinin eksiğini ifade eden, kırıcı, küçümseyici ve aşağılayıcı ifadelerle birisine hitap etmek hiç ahlâkî bir davranış değildir.

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

Yorum Yok

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.

Hit Counter provided by criminal attorney Orange County
izmir escortantalya escortizmir escortporno indirizmir escortporno izle indirporno izle