Mübahat Kütükoğlu’ndan “Menteşe Sancağı” Kitabı « Hamle Gazetesi

Mübahat Kütükoğlu’ndan “Menteşe Sancağı” Kitabı

Bu haber 12 Ocak 2016 - 1:09 'de eklendi ve 774 kez görüntülendi.
Namık Açıkgöznamikacikgoz@gmail.com

Namık Açıkgöz

 Geçen hafta, bu sütunda, sizlere Paul Wittek’in “Menteşe Beyliği” adlı kitabından söz etmiştik. Bu hafta da, Prof. Dr. Mübahat Kütükoğlu’nun “Menteşe Sancağı 1830 (Nüfus ve Toplum Yapısı), Ankara 2010” adlı kitabından söz edelim.

Belge tarihçiliği konusunda yayınları olan Mübahat hanım, Menteşe Sancağı’na ait 1830 yılı nüfus tespiti defterinden hareketle, o yılların Muğla Sancağı’nın toplumsal yapısı hakkında bilgiler veriyor.

1830 defterinin bulunması da ilginçtir.

Hocanın çalışma yaptığı yıllarda henüz tasnifi yapılıp hizmete sunulamamış olan bu defter, başka yöreye ait defter istendiğinde, mükerrer numaradan kaynaklanan bir yanlışlıkla, Menteşe defterinden haberdar olunmuş. (İnsanın “İyi ki bir yanlışlık olmuş!…” diyesi geliyor. Yoksa bu defterden daha yıllarca haberdar olunmayacaktı.)

Mübahat Hoca, Menteşe Sancağı’na ait bu defteri yeni harflere çevirip, verilen bilgileri, bazı başlıklar altında değerlendirmiştir. Hocanın verdiği pek çok tablo’nun her biri, başlı başına analitik tablolardır. Bir yörenin tarihiyle ilgili çalışmalar yapılacaksa böyle yapılmalı; kamuoyunun nüfuz edemeyeceği bilgileri yığmak, tarihçilik değil, belgeciliktir.

Mübahat Hocanın hemen her bilgiyi analitik tablolarla vermekle beraber, her tabloyu ayrıca değerlendirmiş ve 1830 Menteşesini sanki gözümüzde canlandıracağımız bilgilerle aktarmıştır.

Kitabın başında, Menteşe Sancağı’na bağlı kazalar ve köylerin listesi verilmiştir. Tabii şimdi Denizli ve Aydın’a bağlı olan bazı kazalar (Koçarlı, Tavas) o zamanlarda Menteşe Sancağına dahildi veya bazı köyleri Menteşe Sancağı içinde geçiyordu. O yıllarda Menteşe kazaları şunlardı: Muğla, Yerkesüği, Kerme (Ören), Milas, Bodrum, Saruluz (Gündoğan, Yalıkavak tarafları), Eskihisar, Bözüyük, Mesevli, Mazun, Subıca, Gökâbâd (Gökova), Tarahya (Bozburun), Dadya (Datça), Tavas, Kirkez, Köyceğiz, Üzümlü, Dalaman, Meğri (Fethiye) Ağırdos, Üzümlü, Düğer ve Eşen…

Dikkat edilirse, bu listede Marmaris yoktur. Oysa o yıllarda başka tarih vesikalarında Marmaris var. Demek ki, nüfus kaydı için o yıl Marmaris’e gidilmemiş.

1830’da Menteşe Sancağı’nın 26 kazasına bağlı 358 de köyü bulunmaktadır ve nüfus ağırlığı köylerde ikamet etmektedir.

Muğla merkezde (Eskiden “Nefs-i Muğla”; yani “Muğla’nın kendisinde” denirdi) 13 mahallesi varmış. Bu mahallelerin adları şunlar: Şeyh Bedrettin, Bayezid, Bâlî Hoca, Emir Küçük, Orta, Yaka, Densed, Kerameddin, Muslihiddin, Kara Memi, Câmi-i Kebir, Hacı Rüstem ve Ahmed Hoca mahalleleri…

Kitabı ilginç kılan asıl özellikler, insan yapısıyla ilgili verdiği bilgilerdir. Mesela Menteşe Sancağı’nda, eşkali kaydedilen 12.121 kişiden 6.711 kişinin boylarıyla ilgili bilgi verilmiştir. Bu bilgilerin işlendiği tablolarda, 1.92 kişinin uzun boylu, 4.416 kişinin orta ve 1.43 kişinin de kısa boylu olduğu belirtilmiştir. Bu kayıtlarda beşer tane de “bodur” ve “cüce” olduğu belirtilmiştir. Bu durumda Menteşe Sancağı insanlarının genellikle orta boylu olduğu anlaşılmaktadır.

Kitapta, ten rengi istatistiği, sakallı-köse istatistiği, özürlüler istatistiği, mesleklerin dağılışı gibi pek çok ince ayrıntı yer almaktadır.

Anlaşılan, zaman zaman bu kitaba müracaat edip yazılar yazacağız.

 

 

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

Yorum Yok

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.