İstanköy Adası Germe Köyü Mescit Kitabesi

Bu haber 31 Temmuz 2017 - 23:46 'de eklendi ve 987 kez görüntülendi.
Namık Açıkgöznamikacikgoz@gmail.com

Prof. Dr. Namık Açıkgöz

Birkaç yıl önce, sevgili Muhammet Furkan Gümüş’ün çıkardığı Muğla Bülteni’nde, İstanköy (Kos) Adasına, Cezayirli Gazi Hasan Paşa’nın yaptırdığı çeşmenin kitabesini yayınlamıştım. Amacım Ege adalarındaki Türk-İslam eserlerinin varlıklarının bilinmemesine dikkat çekmekti. (Hoş… Türkiye’de elimizin altında olanların da pek kıymetini bilememiştik ya… Neyse!…)

28 Haziran günü Celal Malkoç, Facebook’ta Osmanlı Arşiv Belgeleri Kılavuzu grubunda İstanköy adasında bulunan bir kitabeyi, fotoğrafını çektiği gün paylaşmış. Bir arkadaşım da kitabeyi okumam için bana yönlendirmiş. Artık Osmanlı metinlerini okuyabilenin sayısı arttığı için, ben fark edinceye kadar kitabe birkaç kelimedeki sorunlu okumayla beraber ele alınmış. Ayrıca bu kitabenin doğru okunmuşu ve bulunduğu mescit ile ilgili bilgiler de paylaşılmış.

21 Temmuz gecesi vuku bulan 6.5 şiddetinde depremde, İstanköy (Kos) adasında bir minare yıkılmıştı. Minarenin altında kalan bir Türk de hayatını kaybetmişti. Ben Germe’deki minarenin yıkıldığını zannetmiştim. Yıkılan minare 1724 yılında Defterdar İbrahim Paşa’nın yaptırdığı caminin minaresiymiş.

İstanköy adasında, namaz kılınan iki mescitten biri İbrahim Paşa’nın yaptırdığı mescittir; diğeri de Cezayirli Hasan Paşa’nın Germe (Platani) köyünde yaptırdığı mescittir. Hasan Paşa’nın liman taraflarına yaptırdığı mescit kullanılmamaktadır.

Sosyal paylaşım sitesinde paylaşılan kitabe, Germe köyündeki mescidin kitabesidir.

Kitabede şunlar yazılıdır:

İki deryâ kapudânı vezir Gâzî Hasan Pâşâ

Hulûs-ile bu Germe’de idüp mescid-i şerîf ihyâ

Muvaffak oldı dünyâda gazâ-yı ekber etdi hep

Bu mescid fî-sebîli’llâh ki ukbâsın kılup ihyâ

Sene 1199

Kitabe, günümüz Türkçesiyle şöyle:

İki derya (Ak Deniz, Kara Deniz) kaptanı vezir Gazi Hasan Paşa

Temiz niyetiyle Germe’de mübarek bir mescit ihyâ etti

Başardı, dünyada hep büyük gaza yaptı

Allah uğruna bu mescidi yapıp ahiretini ihyâ eyledi

Sene 1784-85

Cezayirli Gazi Hasan Paşa(1713-1790) , sıradan bir devlet adamı değildi. Aslen Kafkas taraflarından olup uzun yıllar denizcilik yapmış ve Çeşme Limanını yakan Rusları Limni adasında bozguna uğratmıştı. Haliç’teki tersanede ilk gemi hesaplarını yaptığı yer, daha sonra modern Mühendishane olacaktır. Terbiye ettiği bir arslan ile dolaşmasıyla meşhurdur. Tasvir ve heykellerinde bu yüzden hep bir arslan vardır. Hasan Paşa, Akdeniz’de gezen Amerikan gemilerini avlaması ve bunun sonucu olarak ABD’nin Osmanlı’ya yıllık 216 bin dolar ödemesini sağlayan uygulamanın da müsebbibidir. (Bu vergi anlaşması ABD’nin yaptığı tek Türkçe vergi anlaşmasıdır ve bu vergi de ABD’nin başka ülkeye verdiği tek vergidir.) Hasan Paşa,  III. Selim devrinde kısa da olsa (3 Aralık 1789-17 Mart 1790) sadrazamlık yapmıştır.

Hayır işlerini seven Hasan Paşa, 1790 yılında öldüğünde pek servet bırakmamıştır. İstanköy adasına yaptırdığı iki mescit ve bir çeşme vardır.  Deniz insanı, elbette hayır hasenatını da denizlerde yapacaktı.

Hasan Paşa’nın Çeşme’de arslanlı bir heykeli var. Keşke himmet sahibi yöneticilerimiz, arslanlı bir heykeli de İstanköy’ün karşısına dikse!…

 

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

Yorum Yok

Bu yazı yorumlara kapatılmıştır.