İngiltere Seçimleri

Bu haber 15 Mayıs 2015 - 1:16 'de eklendi ve 1.270 kez görüntülendi.
Ünal Bozyerunalbozyer@hamlegazetesi.com.tr
Sosyolojik Bakış

Geçtiğimiz hafta İngiltere’de genel seçimler yapıldı. Seçimlere katılım %66 olarak gerçekleşti ve geçerli oyların %37’sini alan Muhafazakâr Parti Avam Kamarası’ndaki koltukların %51’ini elde ederek tek başına hükümet kurma hakkı kazandı. Seçimlere gittiğimiz bugünlerde İngiltere seçimlerine yakından bakmakta fayda var.

Demokrasinin beşiği olarak kabul edilen İngiltere’de seçime katılım oranının %66 olarak gerçekleşmesi, Batı ülkeleri açısından oldukça yüksek, ülkemiz açısından ise oldukça düşük bir oran olduğu dikkat çekmektedir. Başta Amerika olmak üzere Batı ülkelerinde katılım oranları çoğu zaman neredeyse seçimlerin meşruiyetine gölge düşürebilecek oranlarda gerçekleşmektedir. Örneğin Amerika temsilcilik seçimlerinde katılım %50’ye yakın oranlarda kalmaktadır. Ülkemizde ise katılım oranları %85’lerde gerçekleşmektedir. Bu oranlar toplumların siyasal davranışları açısından önemli bir veri sunmaktadır. Ülkemizde seçime katılım oranı Batılı ülkeler seviyesine inerse siyasal sistemimiz tehlikeye girebilir. Katılım yüksek oranlarda gerçekleştiği halde nedense seçim sonuçları meşruiyet tartışmalarına varacak şekilde hep tartışılır.

İngiltere’de ülkemizde uygulanan seçim sistemi uygulanmıyor. İngiltere’de diğer Anglo-Sakson ülkelerinde olduğu gibi basit çoğunlukçu seçim sistemi uygulanıyor. Bu seçim sisteminde ülke, milletvekilliği sayısı kadar seçim bölgesine bölünüyor ve her bölgede en yüksek orana ulaşan milletvekillerinin tamamını kazanıyor. Örneğin bir seçim bölgesinde iddialı dört parti olduğunu varsaysak, teorik olarak, bir bölgede % 26 oy alan, milletvekillerinin tamamını kazanabiliyor. Bu sistem doğal olarak güçlü partiye büyük avantaj sağlıyor, iki partili demokrasiyi teşvik ediyor ve en çok oy alan partiyi ciddi biçimde ödüllendiriyor. Bu nedenle son seçimde %37 oy alan Muhafazakâr Parti bu sistem sayesinde Avam Kamarası’nda %51’e ulaşarak başka bir partiye ihtiyaç duymadan hükümet kuracak. Ülkemizde de 80 sonrası uygulanan barajlı don’t sisteminde hedeflenen temsilde adalet yönetimde istikrar sağlamak için bu sistem geliştirilmiş. Barajlı don’t sistemi 1991-2002 dönemi dışında çoğunluğa ulaşan partilere tek başına hükümet kurma hakkı vererek yönetimde istikrar konusunda başarılı oldu diyebiliriz. Ancak siyasi çevrelerde bu sistem halen şiddetli eleştirilere uğramaktadır. Aynı şekilde İngiltere’de de sistem çoğu zaman eleştirilere uğrasa da basit çoğunluk sistemi uygulanmaya devam edilmektedir.

Batılı ülkelerde seçime katılımın düşmesi yanında oyların çeşitli partilere dağılması sonucu koalisyonların veya zayıf hükümetlerin ortaya çıkması riskine karşı yönetimde istikrarın öncelendiği gözlenmektedir. Ülkemizde ise mevcut seçim sistemi tek parti hükümetleri çıkarsa da koalisyon hükümetlerine de imkân vermiştir. Sağlıklı demokrasi için diğer önemli konu ise siyasal partilerin kurumsal kimlik kazanabilmeleridir. Kurumsal kimliğe sahip partiler üyelerini ve yönetim kademelerini denetleyebilirler, yanlış yapanları cezalandırabilirler. Sık sık yapılan darbeler siyasal partilerin kurumsallaşmasını engellemiştir.

İlginç bir şekilde özellikle 2011 seçimleri sonucunda mecliste temsilde adalet de sağlanmıştır. Bağımsız olarak veya birkaç parti bir araya gelerek de don’t sistemini aşmak mümkün olmaktadır. Bu sayede bazı dönemlerde sadece yönetimde istikrar değil aynı zamanda temsilde adalet ilkesi de yerine gelebilmektedir.

Sonuç olarak demokrasi bir kurallar ve kurumlar bütünüdür. Kurallar önceden belirlenir ve seçime gidilir. Doğal olarak seçim sonuçları bu kuralların belirlediği biçimde gerçekleşir ve meşruluk kazanır. Demokrasi çoğunluğun yönetme hakkına sahip olduğu rejimdir ama her zaman seçimler çoğunluk sağlamayabilir. Bu gibi durumlarda İngiltere’de olduğu gibi en büyük azınlık belli bir dönem için yönetme hakkına sahip olabilir. İngiltere’de olan biz de olmayan bir başka konu ise seçim kaybedenlerin hiçbir bahaneye sığınmadan istifa edebilmeleridir. Siyasetin kökleşmesi, kurumsallaşması, teamüllerin de kanunlar gibi işlev görmesiyle demokrasimiz gelişecektir. Ne diyelim en azından bu seçimlerin vesile olmasını temenni edelim…

 

 

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

Yorum Yok

Bu yazı yorumlara kapatılmıştır.