Eskihisar Şaban Ağa Camii Kitabesi

Bu haber 16 Nisan 2019 - 0:40 'de eklendi ve 846 kez görüntülendi.
Namık Açıkgöznamikacikgoz@gmail.com

Namık Açıkgöz

Kaç zamandır, eski Eskihisar’da bulunan Şaban Ağa Camii’nin kitabesini okuyup siz okuyucularımla paylaşmak istiyordum ama bir türlü vakit ayırıp okuyamamıştım. Camiin önünde kitabenin yalan-yanlış okunmuşunu görünce, bir an önce okumam gerektiğini anlamıştım ama tembelliğimin yanı sıra birkaç engel vardı. Bir kere kitabe çok yüksekteydi ve harfleri çok küçük olduğu için okumak zordu. Ayrıca “hayırsever” (!) halkımız cami bembeyaz ve tertemiz görünsün diye her badana yapışta kitabeyi de sözde güzelleştirerek metni okunmaz hâle getirmişti.

“Kanuni Yolu” projesiyle ilgili toplantı için Eskihisar/Stratonikeia’da yapılan toplantı esnasında, kazı çalışmaları yapan değerli dostumuz Prof. Dr. Bilal Söğüt, bir yandan da Şaban Ağa Camii’nin restorasyonu ile uğraşıyordu. Konu kitabeye gelince, kitabedeki kirecin ve yanlış sürülen siyah boyanın temizlenip bir iskele kurulması hâlinde kitabenin okunabileceği konusunda mutabakata vardık ve sevgili Bilal bunları yapabileceğini söyledi.

Çalışma hızına yetişemediğimiz sevgili Bilal, kitabenin okunaklı bir fotoğrafını çekmiş ve sevgili dostumuz sanat tarihçi ve kitabe de okuyabilen  Prof. Dr. Kadir Pektaş’a göndermiş. Sevgili Kadir, metni yeni harflere çevirmiş ama birkaç kelimede sorun olduğunu söylemiş. Bilal Bey kardeşim kitabeyi bana gönderince, metni gözle okumanın zor olduğunu anladım ve parmak ucuyla okuyarak halletmenin mümkün olduğunu söyledim.

Geçen Cumartesi Eskihisar’a gidip kitabeyi parmak ucumla okudum. Birkaç kelimede okunma problemi olmakla beraber, metin şöyle:

Hüdâ tevfikini ihsân idince bendesin lütfâ

Nidâ-i “v’eşkürû lî” tutub sa‘yin ibtidâ

 

Vücûh-ı karyeden âmâlî ‘avn-ı bâriyle Hudâ

Ne ra‘nâ eylediler bu câmi‘i yeniden ihyâ

 

Rahim târihin(i) remz eylesün bu mısra’-ı âtî

Ne ra‘nâ eylediler ta’mir bu câmi’i inşâ

 

Bünyadını bîcâd (?)  iden Şa‘bân-ı ra‘nâ

Makamı olsun cennet-i a‘lâ

Sene 1293

Günümüz Türkçesiyle şu yazıyor:

Allah kuluna yardımını lütufla verince, önce “Bana şükredin” nidasını tutup çalışsın.

Köy halkı tarafından Allah’ın yardımıyla bu camiyi ne güzel ve yeniden ihya ettiler.

Rahim aşağıdaki mısra ile onun tarihini remz eylesin.

Bu camiyi inşa ederek ne güzel tamir ettiler.

Binasını yapan o güzel Şaban’ın makamı yüce cennet olsun.

Sene 1876-1977

Kitabede vezin ve imla hataları var. Vezin 4 “me fâ ‘î lün” gibi görünüyorsa da, her mısrada buna uyulmamış.

“Ve’şkürû lî” yazılırken “eşkürû”nun elifi yazılmamış. Bu ifade Kur’an-ı Kerim’in Bakara Sûresi’nin 152. âyetinde geçen “Bana şükrediniz” kısmıdır. Şair, böyle bir cami yapıldığı için Allah’a şükrettiklerini ifade etmek için bu alıntıyı yapmıştır.

Üçüncü beytin ilk mısraında vezin gereği “tarihini” olmalı ama kitabede sonraki “i” harfi yazılı değil. Anlama da uyduğu için “i” sesini yazmak gerekir.

Son beyitte problemli 2 kelime var. Biri “bîcâd” şeklinde okunabilen kelime. Şayet bu kelime yanlış yazılmamışsa “kırmızı taş” anlamına geliyor ama bu anlam metne uymuyor. Ayrıca “Şa’bân-ı ra’nâ” tamlamasındaki ikinci kelime, muhtemelen yanlış yazılmış. Oraya uygun kelime “Ağa”dır. Biraz zorlanırsa “Ağa” okunur ama “ra’nâ” okunsa da kimse itiraz edemez.

Şiirde geçen “Rahîm” mahlaslı şair, başta Şeyh Camii olmak üzere bazı eserlerde kitabesi bulunan Rahîm efendidir ve üçüncü beytin ikinci mısraı olan “Ne ra‘nâ eylediler ta’mir bu câmi’i inşâ” mısraındaki ebced ile 1293 yılını söylemiştir. Câmi 1293 yılında; yani meşhur “93 Harbi” yıllarında tamir edilmiş.

Bir yandan sevgili Bilal, bir yandan değerli Kadir bey kardeşim, üçümüz bir araya gelip Eskihisar Şaban Ağa Camii’nin kitabesini, birkaç şüphe ile nihayet halledebildik.

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

Yorum Yok

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.